Leven als een Kufundee

Zimbabwe, veertig minuten van de hoofdstad Harare, met een Landcruiser over hobbelige zandpaden. De wilde natuur omarmt dit pad ongeduldig, wachtend om het helemaal in te sluiten. De tekenen van de laatste overstromingen zijn duidelijk door de putten en stroomlijnen op de weg. Eerlijk? Ik vind het best wel spannend. Het voelt een beetje als een rit in de achtbaan van Bobbejaanland. We komen aan op een open ruimte met een drietal huisjes aan elke zijde. Een oude tractor in het midden van het plein. De kinderen komen naar me toegelopen. Waw, het dringt plots tot me door:  ik ben in Kufunda Village, Zimbabwe.

Kufundee:  Iemand die de toekomst nu durft te leven. Een menselijk wezen met volgende sterk ontwikkelde eigenschappen: Dapper, Open, Altijd lerend (Van Dale, fictief).

Onverwachte wegwijzers

Zimbabwe-1

Johanna Matthys in Zimbabwe

Voor mijn thesisonderzoek heb ik zes weken in deze sprankelende oase gewoond. Ik ben hier terecht gekomen door een boek dat in mijn handen kwam op hetzelfde tijdstip dat ik mijn thesisvoorstel voor de Master Milieuwetenschappen schreef. In “Walk out, Walk on” van M. Wheatley en D. Frieze, is Kufunda Village één van de zeven inspirerende gemeenschappen die staan beschreven. Een paar mailtjes en enkele maanden later, bevond ik me dan op de  luchthaven, klaar om de ervaring van mijn leven te hebben.

De onderzoeksvraag van mijn thesis: “hoe een gemeenschap, als een dynamisch geheel, de transitie naar duurzame landbouw kan versterken.” Als het begrip ‘duurzaamheid’ bij ons in België soms wat leeg voelt, dan deden de Kufundees de betekenis met vijfvoud alle eer aan. Het werd al snel duidelijk dat ‘duurzaamheid’ zo diep in hun leven verwikkeld is dat het niet meer gezien wordt als een exterieur begrip, maar als een logische grondslag van hun bestaan.

Duurzaamheid stroomt door hun aderen. De mensen van Kufunda Village leven de toekomst nu. Permacultuur en organische landbouwmethoden zijn hier standaard en worden via workshops en community-bijeenkomsten verspreid. Permacultuur is een agro-ecologische methode dat het complexe systeem van de natuur als inspiratiebron gebruikt om zo zelf een werkbaar en eetbaar voedselsysteem te maken.

Organisatiestructuur

In dit Zimbabwaans dorp wonen een tiental gezinnen. Het wordt omgeven door prachtige uitbundige natuur –althans in dit regenseizoen. Kufunda is een ‘Learning Village’. Hier leven mensen samen volgens de principes van gelijkheid, spreken vanuit het hart en eerlijk delen. Ze dragen zorg voor zichzelf, de aarde en hun medemens.

Officieel is dit het enigste dorp op de wereld die werkt via de principes van ‘Art of Hosting’. Art of Hosting bevat methoden om (grote) groepen mensen samen te brengen zodat ze vruchtbaar met mekaar in dialoog gaan en zinvol samenwerken. Co-creatie, openheid en zin voor leren zijn de kernprincipes. In Kufunda heeft iedereen, man en vrouw, jong of oud, een gelijkwaardige stem. Dans en vreugde gaan hier hand in hand met arbeid en gedeelde zorgen.

Concreet bestaat de organisatiestructuur van Kufunda Village uit drie elementen: de village circle, de village council en verschillende teams. Elke maandag wordt er een village circle georganiseerd. Dan komt iedereen samen aan de kampvuur-plek om dingen te bespreken die in het dorp leven. De village council is een democratisch verkozen groep die de ondersteunende en meer diepere werking van het dorp garanderen.

Zij zijn  het aanspreekpunt van de Kufundees voor  dorpsaangelegenheden. Er zijn daarnaast verschillende teams: permacultuur team, Leadership Program team, Housekeeping team,… Zij zijn zelf-organiserend en rapporteren regelmatig hun doen en laten in de village circle.

Met vrouwen op weg

Nadat ik er tien dagen had verbleven, begon het programma Young Women Are Medicine (YWAM) in Kufunda. YWAM is een empowerment programma voor jonge Zimbabwaanse vrouwen die op weg zijn zichzelf te ontdekken en hun rol in de maatschappij te vinden. Vrouwenemancipatie heeft hier een andere lading dan aan het Belgische thuisfront.

Geen discussies over minimum drie vrouwen in de algemene vergadering hier. Hier gaat om de clash tussen het moderne globaliseerde Zimbabwe en de traditionele samenleving. En hoewel er veel geschreven is over globalisering en zijn negatieve gevolgen, zie ik hier een ontzettende kans die gebloeid is uit de transformatie van de laatste jaren. Want in de traditionele Zimbabwaanse cultuur hebben vrouwen macht, zeker en vast in het huishouden. Maar of ze ook dezelfde rechten en keuzevrijheden hebben als de Zimbabwaanse mannen, dat is betwijfelbaar.

Vijftien kandidaten waren geselecteerd om mee te doen aan YWAM in Kufunda Village. Het was een waar geschenk om de transformatie van deze vrouwen te mogen aanschouwen. Meer zelfs, door zo dicht aanwezig te zijn, was ik ook deel van het proces en is er ook heel veel in mezelf verandert. De jonge Zimbabwaanse vrouwen die ik heb ontmoet, leven tussen deze twee realiteiten in: de moderne westerse, liberale wereld en de traditionele samenleving.

Vele onder hen studeerden, maar dit werd niet altijd even makkelijk ontvangen in hun gemeenschap. Elk vanuit hun eigen achtergrond, zijn deze vrouwen samen voor vier weken op (een innerlijke) reis gegaan. De helende kracht van de natuur stond centraal in dit hele proces. Het leren luisteren naar zichzelf, anderen en de omgeving. Het proces werd begeleid door de vier elementen, één element per week: aarde (aankomen, aarden), water (loslaten, helen), vuur (passie/kracht ontdekken) en lucht (vieren). Na deze vier weken is er heel veel verandert in deze vrouwen. Uiterlijk waren ze misschien hetzelfde, maar hun ogen straalden, vol vertrouwen in zichzelf en in de toekomst.

Geschenken voor het thuisfront

Met de beperkingen die ze in Zimbabwe hebben, hebben ze in Kufunda toch een oase van overvloed gecreëerd. “Working with the means we have” was hun motto en gaf ongetwijfeld de kracht en het zelfvertrouwen om te werken aan een radicaal duurzame inclusieve toekomst. Doordat ze zich focussen op de middelen die ze wél ter beschikking hebben, is er geleerd dat alles wat ze nodig hebben, eigenlijk al aanwezig is.

Het vergt enkel creativiteit, een open geest en samenwerking. Het feit dat de meeste boeren geen geld hebben, was volgens hen een cadeau in vermomming. Omdat op deze manier duurzame alternatieven zoals permacultuur, vanuit noodzaak, een kans kregen. In België is de context helemaal anders. We hebben hier nog genoeg geld om jaren verder destructieve productie- en  consumptiepatronen verder te zetten. Dus dit maakt me nieuwsgierig vanuit welke bron verandering hier zal gebeuren. Eén ding is zeker: de toekomst is niet van idealisten alleen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *