Dimitri Leue over globale ecologie en oermythes voor vluchtelingen

Acteur, auteur en theatermaker Dimitri Leue schuwt het aankaarten van de milieuproblematiek in zijn werk niet. Met Don Kyoto (2008) trok hij op de fiets door het land, waarmee hij de energie voor zijn ecologische voorstelling voorzag. In zijn herschrijving van Cervantes’ vecht Don Kyoto vóór windmolens en tegen energieverspilling Met Tegen de Lamp (2009) ging Leue nog een stapje verder en maakte samen met o.a. Low Impact Man een voorstelling waarvan zowel de kostuums, het decor en het transport als de inhoud groen was.

De mensheid vernietigt langzamerhand Moeder Aarde. Dat is altijd al zo geweest en is iets wat Leue wakker houdt. In de kindervoorstelling DODO klein of ei zonder land (2011) vertelt Leue vanuit het standpunt van de dodo het tragische verhaal van diens afslachting. Hetzelfde verhaal wordt iets gruwelijker afgeschilderd in DODO groot of land zonder ei (2011), de variant voor de mama’s en de papa’s. Ook De zaak van de dieren tegen de mensen (2014) was een pleidooi voor een eco-bewuste samenleving dat zowel jong en oud aan het denken zette.

Maak je daar onderscheid in, hoe je een verhaal vertelt aan kinderen en volwassenen?

Bij kinderen moet je het lichter houden, of toch zeker aan de oppervlakte. Als je hen meteen zware thema’s inlepelt dan haken ze af.  Bij volwassenen ligt dat anders, daar gebruik je lichtheid als het ware als kruid om de zwaarte beter te laten smaken. Of zoals Mary Poppins zong; “A spoonful of sugar helps the medicine go down..”

Denk je dat je vaak echt mensen verandert met je voorstellingen? En vind je dat belangrijk?

Als er in een hele zaal al vier mensen anders beginnen denken, vind ik de voorstelling al geslaagd. Dat weet je natuurlijk nooit onmiddellijk, maar horen dat iemand zegt ‘dankzij dat theaterstuk wilde ik ook echt een verschil maken en iets doen voor het milieu’ is een van de grootste complimenten.Dimitri Leue

Maar je voelt hoe dan ook de nood om effectief verandering in de wereld te brengen?

Als je niets te vertellen hebt, blijf dan alstublieft weg van TV of theater. Zoals ik het zie vertel je altijd vanuit je eigen standpunt. En dan zijn er twee bronnen. Ofwel vertrek je vanuit je privéleven, je gevoelens –thema’s zoals liefdesverdriet of dementie. Ofwel vertrek je van het mondiale, van datgeen wat je ‘s nachts wakker houdt. En ja, als die twee samengroeien, dat is waar de magie gebeurt!

De crossmediale voorstelling W@ = D@, die ik samen met Pieter (Embrechts, nvdr.) en Kristof (Leue, Dimitri’s broer, nvdr.) maakte, is daar een goed voorbeeld van. We reisden graag naar andere landen, maar vonden vooral diversiteit erg belangrijk. We voelden allemaal diezelfde nood om dat diversiteitsverhaal te vertellen en dat is cruciaal. Je moet ook altijd eerlijk zijn tegen jezelf: vind ik dat gewoon cool, of is het echt iets dat me raakt, iets waar ik verandering in wil brengen?

Er zijn wel meerdere acteurs, Emma Watson bijvoorbeeld, die hun idealen nastreven door in de politiek te gaan. Zou jij ooit het medium theater verlaten om een verschil te maken?

Neen, omdat ik daar niet getraind genoeg voor ben. Ik vind wat Wouter Deprez doet heel knap, maar ben er zeker van dat er veel studie aan voorafgegaan is. Een bakker bakt brood, een schrijver schrijft, een theatermaker maakt theater. Dat zie ik als mijn taak en dat kan ik goed. Er zijn anderen die beter debatteren dan ik dat kan. Kristof Calvo, die zit op zijn plaats! Heel wat politici van Groen overigens; Wouter Van Bellingen, Meyrem Almaci, ze kunnen geen woord fout zeggen.

Het enige dat ik me kan bedenken waarvoor ik mijn job zou opgeven is om voor Ondernemers Zonder Grenzen te werken… Al zou ik niet goed weten wat ik ervoor zou kunnen doen. Eigenlijk zou je Ondernemers Zonder Grenzen moeten interviewen! Werner (Van Peer, oprichter van OZG, nvdr.), dát is een held, een inspirerend mens. Hij werkt bij de Green Wall, een organisatie die al tien jaar bestaat en als voornaamste doel heeft de verwoestijning van de Sahara tegen te gaan. Ze planten bomen en halen het grondwater naar boven waardoor dorpen kunnen leven van hun eigen groentekweek. De formule is heel simpel: ze planten een bos voor de lokale bevolking op voorwaarde dat die de gelijkheid van mannen en vrouwen implementeert en het eerste geld dat erdoor binnenstroomt gebruikt wordt voor het oprichten van een school in het dorp.

Het is echt een geniaal project en ik ben er dan ook met trots de peter van! De lijst voordelen is ellenlang. De levenskwaliteit stijgt enorm, het is goed tegen terrorisme (terroristen die jonge soldaten vroegen in ruil voor voedsel worden nu gewoon weggestuurd), het is goed voor Afrika en voor de hele wereld wat zuurstof betreft. Natuurlijk helpt het de situatie in Syrië niet maar je moet ergens beginnen… Toch daalt het aantal vluchtelingen uit die regio ook enorm omdat mensen er niet weg hoeven te gaan.

Voorlopig hou je het dan toch bij theater maken. 

Ik doe wat ik kan. Om het met de mooie woorden van Bram Vermeulen te zeggen; “Ik heb een steen verlegd, in een rivier op aarde. Het water gaat er anders dan voorheen.” En veel steentjes kunnen echt het parcours van het water veranderen!

Welke steen weegt voor jou het meeste? Of, met andere woorden, welke problematiek vind je het belangrijkste om in kaart te brengen?

Dan zeg ik zonder twijfel: het milieu! Als het met de wereld niet goed gaat kan het met de rest toch ook niet goed gaan. De vleesindustrie is nog steeds de grootste bron van CO2: beter een vegetariër in een hummer –of in een Volkswagen, dan een vleeseter op de fiets! Nu, ik ben op zich niet tegen auto’s, zo’n handig middel, maar waarom op olie?! Ik vind dat zo schandalig! Waarom niet op waterstof! Of zoals bij Jommeke op gas!

Er is zo veel geld dat men in ecologie zou kunnen investeren, maar dat gaat eerder naar oorlogen en verkenningen op Mars. Als ze dat geld in ecologie zouden investeren zou de ellende zo opgelost kunnen zijn. Het is een beetje als een bom in je huis hebben maar die niet zoeken.

Hoe komt het denk je, dat ze die bom niet zoeken?

Toen ik Tegen de Lamp maakte vroeg ik een aantal mensen wat ze zouden wensen als ze één wens mochten doen en er zeker van zouden zijn dat die zou uitkomen. Er is één wens, die van Frank Vander Linden (leadzanger van De Mens, nvdr.), die me is bijgebleven omdat ik ze krachtig vond: “Ik wens dat iedereen één dag per maand één dag lang iemand anders is”.

Het komt erop neer dat iedereen op die manier veel meer empathie zou voelen. Ik denk dat als iedereen meer inlevingsvermogen had, veel problemen in de wereld snel opgelost zouden geraken. Wie weet wie je die ene dag in de maand bent? Dan word je misschien wakker als een homoseksueel, een vluchteling, een bedelaar in Indië, of een Afrikaan op een plek waar de invloed van de opwarming van de aarde al heel voelbaar is. En idealiter is er dan een systeem dat je angsten nagaat, waardoor je één keer per maand net datgene wordt wat je het meeste vreest. Een homofoob die voor een dag homoseksueel is zal er de dag nadien wel een ander idee op nahouden.

Je doceert ook aan het conservatorium. In het voorjaar ga je met je studenten een voorstelling maken voor vluchtelingen. Kan je daar al wat over vertellen?

Wanneer vluchtelingen onderweg zijn is het belangrijkste dat ze hun primaire behoeftes kunnen vervullen: eten, drinken, een dak boven hun hoofd. Eens ze ergens aankomen en die levensnoodzakelijke dingen hebben, komen de secundaire behoeften, zoals intellectuele stimulatie. Echter is er een taal- en cultuurbarrière die het hen bemoeilijkt. Daarom vertrek ik vanuit de oermythes: het idee dat overal ter wereld dezelfde verhalen worden verteld. Een universeel verhaal kan je vertellen zonder taal en dat is wat ik wil doen.

Ik vind het geweldig dat ik zo mijn leerlingen in contact kan brengen met de wereld. Zoals ik eerder al zei zijn er mijns inziens twee bronnen van inspiratie. Tijdens hun opleiding draait alles rond het ego van de studenten –wat ze voelen en beleven. Ze mogen echter nooit vergeten dat theater maatschappelijk is, en dat leer je niet door enkel Shakespeare en Lucifer te spelen. Door met hen naar de wereld, de maatschappij te gaan moeten ze wel nadenken over wat ze daarbij voelen. En dan versmelten beide bronnen: het samenbrengen van het ego en de wereld is in feite genoeg, dan hoef ik zelfs geen les meer te geven!

Wil jij ook een steen verleggen?

Plant samen met Ondernemers Zonder Grenzen een boom op www.ozg.be !

Tekst: Naomi Vandenbroeck

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *