Studenten eisen ontslag Rector na rugby rellen

De studenten van de Universiteit van de Vrijstaat eisen het ontslag van rector Jansen. Afgelopen week braken er rellen uit tijdens een rugby toernooi op de universiteit in Bloemfontein, Zuid Afrika. Zwarte studenten kwamen op het veld om aandacht  te vragen over de outsourcing van universiteitspersoneel aan privébedrijven. De blanke toeschouwers reageerden met geweld. Mosa Leteane, de eerste niet-blanke voorzitter van de studentenraad, licht de situatie toe.

Hoe is de sfeer momenteel op de campus in Bloemfontein?

Het universiteitsbestuur kon dinsdag geen gepast antwoord formuleren op de wensen van de studenten. Daarna braken er rellen uit. De studenten vroegen om drie zaken: het ontslag van de Rector, geen diensten meer uitbesteden aan private bedrijven en een extern onderzoek naar de rellen tijdens de rugby match op maandagavond. Alle gearresteerde studenten zijn ondertussen wel vrijgelaten. De studentenraad heeft (op zondag n.v.d.r) nog geen officiële mededeling uitgestuurd over het vervolg van de staking, maar de meeste studentenorganisaties willen opnieuw studenten mobiliseren om de staking voort te zetten. Het universiteitsbestuur heeft nochtans beslist om de lessen op maandag te hernemen.

Amateurbeelden van de rellen. Bron: Youtube Chipsta


Waarom vragen studenten het ontslag van de Rector?

Sinds professor Jansen in 2009 aan de macht kwam, heeft hij de universiteit niet voldoende kunnen transformeren. Dit gezegd zijnde, geloof ik niet dat de transformatie van dit land simpelweg vast te pinnen is op de universiteiten of hun bestuur. Natuurlijk kan een bepaald beleid een effect teweegbrengen. Maar zolang we niet de sociale ongelijkheden aanpakken, bestaat het gevaar dat we enkel de symptomen bestrijden en niet de onderliggende oorzaken. Ook de regering is verantwoordelijk om maatschappelijke hervormingen door te voeren. Universiteiten zijn denktanks en weerspiegelen de samenleving. Wij analyseren de samenleving en brengen in kaart hoe we vooruit kunnen gaan. Het is belangrijk dat de universiteit de hoop en de ambities van de meerderheid uitdraagt. Ik denk niet dat het beleid onder professor Jansen hierin slaagde.

Maar promootte rector Jansen geen beleid van diversiteit en verzoening dat aansloot bij de transitie van het land?

Na zijn aanstelling zette de universiteit in op diversiteit en integratie in verschillende aspecten van het studentenleven en het personeel. Het beleid sloot aan bij de principes van democratie en het nieuwe Zuid-Afrika, hoewel het volgens mij niet aansloot bij de verwachtingen van de meerderheid van de studenten. De meerderheid van studenten is zwart en voelt in alle aspecten van het leven de impact van de ongelijke samenleving. Het beleid moet deze problemen aanpakken en een omgeving creëren waarin deze ongelijkheden verdampen. Het beleid was voornamelijk oppervlakkig, zoals het toelaten van raciaal gemengde studentenresidenties. Het is goed om te werken aan menselijkheid, maar het mag niet ten koste gaan van een ander. Het huidige beleid is gericht op vergeving en verzoening, maar minder op sociale rechtvaardigheid waardoor het uitgehold wordt.

Rector Jansen houdt perstoespraak na de rugby rellen. Bron: Reinart Toerien/EWN

Rector Jansen houdt perstoespraak na de rugby rellen. Bron: Reinart Toerien/EWN

De eis voor een lager inschrijvingsgeld en hogere lonen voor de werknemers kan beschouwd worden als een vraag voor meer sociale rechtvaardigheid. Hoe sterk is dit raciaal gekleurd?

Het raciale staat centraal. In een land dat zijn rijkdom en bestaansrecht heeft opgebouwd op de vervolging van zwarte mensen nog niet langer dan 22 jaar geleden, zijn alle uitdagingen gepolariseerd rond je raciale afkomst. Door de ongelijke samenleving raken thema’s als een lager inschrijvingsgeld en hogere lonen de zwarte meerderheid zeer sterk.

Een groot deel van de demonstranten bestaat niet uit studenten. Heb je geen schrik dat het protest gekaapt zal worden door politieke bewegingen?

Dit is een bezorgdheid voor velen omdat zij deze derde krachten zien als de aanstokers achter de opstoot van activisme, maar ik denk niet dat dit strookt met de waarheid. Bovendien ondermijnt het de eisen die worden gesignaleerd. Het suggereert dat we niet in staat zouden zijn om voor onszelf op te komen hoewel wij diegenen zijn die het onrecht ervaren. Wij hebben geen probleem met het maatschappelijke middenveld dat onze eisen onderschrijft. Dit mag echter niet geïnterpreteerd worden als het kapen van onze beweging. Het doel van de protesten moet voorop staan. En als dit ons samenbrengt, kan de samenleving er alleen maar baat bij hebben.

Sociale media spelen een belangrijke rol in de protesten. Beelden van de schermutselingen tijdens de rugby wedstrijd op het Shimla Park in Bloemfontein en het vernielen van het standbeeld van de voormalige president Swart op de universiteit, gingen snel viraal op de sociale media en brachten heel wat protest op gang. Denk je niet dat het gevaarlijk is dat deze video’s zo snel verspreid worden waardoor het de zaken nog meer doet ontvlammen?

Deze nieuwe media zijn een krachtig middel om de aandacht te vestigen op wat anders misschien nooit verspreid zou worden. Het gevaar is dat deze beelden niet altijd en volledig stroken met de realiteit. Als iemand ongemakkelijk wordt van een video moet hij of zij zich afvragen waarom hij of zij zich ongemakkelijk voelt en wat voor actie dat teweeg brengt.

Ben je akkoord met de stelling dat Zuid-Afrika op dit moment een leider als Nelson Mandala ontbreekt om het volk te herenigen?

Ik geloof dat president Mandela een belangrijke overgangsleider was na het afschaffen van Apartheid. Daarna kwam president Mbeki die focuste op de economische ontwikkeling van het land. Dit beleid zet huidig president Jacob Zuma voort. We moeten echter nog steeds herenigen, maar alle studentbewegingen zijn het er unaniem over eens dat we de voorwaarden moeten herbekijken waaronder deze hereniging kan plaatsvinden. Zolang bepaalde onbehandelde thema’s zoals economische en landhervormingen niet worden uitgevoerd, blijft het moeilijk om als land te herenigen. Wij hebben leiderschap nodig dat deze kwesties aanpakt.

Zijn de daders van de schermutselingen in het Shimla Park opgepakt?

Nee, niemand werd gearresteerd. De Zuid-Afrikaans mensenrechtencommissie is een onderzoek gestart.

Door Joost Sommen en Janus Verrelst

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *