Vlaams vlees eten met goed geweten?

De vleesindustrie kampt met imagoproblemen. Door documentaires als Cowspiracy hoor je regelmatig hoe slecht dierlijke voeding is voor het milieu. Geldt deze uitspraak ook voor de Vlaamse vleesindustrie? Verrekijkers voelt de landbouwlobby aan de tand.

Door Bijou van der Borst

De Amerikaanse documentaire onderzoekt de gevolgen van de vee- en visteelt op het milieu. De conclusie is bikkelhard: “Er is geen andere industrie die de planeet zo kapot maakt als de vleesindustrie.” Ontsnapt Vlaanderen echt aan de terreur waarvan Cowspiracy de vleesindustrie wereldwijd beschuldigt? “Cowspiracy geeft cijfers op wereldschaal en die wijken sterk af van hoe boeren in Vlaanderen aan veeteelt doen,” stelt Iris Penninckx, adviseur milieubeleid bij Boerenbond.

Screenshot uit VLAM TV Spot 'Vlees van bij ons'

Screenshot uit VLAM TV Spot ‘Vlees van bij ons’

Transport en chemie verhoogt Vlaamse CO2-uitstoot 

In 2011 bedroeg de uitstoot van broeikasgassen uit Vlaamse dierlijke landbouw 8.961 kiloton CO2-equivalenten, blijkt uit cijfers van Milieurapport Vlaanderen. Dat is 12% van de totale hoeveelheid broeikasgassen die Vlaanderen uitstoot. Ter vergelijking: de transportsector in Vlaanderen stoot 18% van de totale hoeveelheid broeikasgassen uit.

Dierenwelzijn opofferen voor het milieu?

Volgens Boerenbond, die opkomt voor de belangen van veetelers, kunnen veehouders hun bedrijven verduurzamen via intensieve veeteelt. Bij extensieve veeteelt wijkt de boer zo min mogelijk af van hoe het in de natuur gaat. Bij intensieve veeteelt maakt de boer de keuzes. Hij bepaalt hoeveel de koeien buiten komen en wat ze eten. Zo stemt hij de hoeveelheid water, grond en mest precies af. De boer probeert zo min mogelijk middelen te gebruiken en veroorzaakt daardoor minder druk op het milieu.

Niet iedereen is voorstander van intensieve veeteelt. “Het voordeel is dat deze vorm van veeteelt efficiënt is, dus meer rendement oplevert. Maar dierenwelzijn kan in het gedrang komen wanneer dieren niet naar buiten mogen,” verklaart Guy Depraetere van de landbouworganisatie Algemeen Boerensyndicaat (ABS). “Alles is zeer geconcentreerd, dieren mogen niet naar buiten. Omgekeerd stoot extensieve veeteelt – waarbij het vee buiten komt – meer methaangas uit, maar de levensomstandigheden van het dier zijn beter.”

Stijn Bruers van Ecolife gelooft dat we vlees beter links laten liggen: “Het probleem is dat de CO2-uitstoot per kilo rundvlees veel hoger is dan de plantaardige eiwitbronnen die, indien verrijkt met ijzer en vitaminen, dezelfde voedingswaarde hebben als vlees.” Als voorbeeld noemt hij tofu. Voor één kilogram tofu staat 3 kg CO2 versus 24 kg CO2 per kilogram rundvlees.

Regenwater telt niet mee 

Voor 200 gram rundvlees – onze gemiddelde dagelijkse portie – is 3.960 liter water verbruikt voor het op ons bord ligt. Even ter vergelijking: één persoon gebruikt gemiddeld per dag 99 liter water, volgens de Vlaamse Milieumaatschappij. Terwijl voor 200 gram aardappelen of een snee brood maar 40 liter water vereist is, legt Bruers uit.

De Boerenbond spreekt deze berekening tegen, want die 3.960 liter water bestaat voor een groot deel uit regenwater. “Daar kunnen veehouderijen niets aan doen, want regenwater valt sowieso,” beweert Penninckx van Boerenbond. Toch is regenwater een belangrijke factor, volgens Stijn Bruers van Ecolife. “De veeteelt heeft dat regenwater nodig voor de groei van voedergewassen.”

De koe moet ook duurzaam eten

Het produceren van vlees is een omslachtig proces, stelt Cowspiracy. We produceren soja, maïs en andere gewassen om deze aan ons dierlijk voedsel te voeren. De industrie kapt complete bossen in Brazilië voor deze sojaplantages. De Boerenbond is zich hiervan bewust en adviseert boeren daarom hun dieren zo duurzaam mogelijk te voederen.

De koe eet een gevarieerd menu. Meer dan 50% procent van zijn voeding is afval uit de voedingsindustrie. Denk bijvoorbeeld aan restschillen van aardappelen. De rest van zijn dieet bestaat uit gras, graan en soja. De soja komt voor een deel van plantages in Brazilië. Voor deze plantages worden oerwouden gekapt. Onderzoekers proberen daarom een manier te ontwikkelen om soja te verbouwen in België.

De voeding van dieren speelt een rol bij het verminderen van de CO2-uitstoot. Door goede voeding verminderen veehouders de hoeveelheid stikstof die in de mest terecht komt. Maar wat de boer uitspaart met gericht voederen is miniem in vergelijking met het besparingspotentieel van plantaardige voeding, volgens Bruers van Ecolife. “In het beste geval kan de methaanuitstoot van runderen met 30% dalen. Dat is verre van voldoende als je het vergelijkt met de uitstoot van 3 kilogram CO2-equivalenten bij één kilo tofu.”

Moeten we vlees dan toch uit ons menu schrappen? Als het aan de Boerenbond ligt niet. “De mate waarin we nu vlees consumeren, is inderdaad te hoog,” aldus Penninckx. Zij adviseert daarom, net als het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie, niet meer dan 100 gram vlees per dag te eten. Even een rekenvoorbeeld: die hoeveelheid per dag komt uit op 2,2 kilogram CO2 uitstoot per persoon. De vereiste hoeveelheid water voor je dagelijks stukje vlees bedraagt 1.980 liter.

De lat hoger leggen 

De discussie over duurzaamheid is voor veehouders een ecologisch en economisch dilemma. “Het is belangrijk om te weten dat Europa al veel gevaren deftig heeft aangepakt,” meent Guy Depraetere van ABS. In het zoeken naar verbeteringen wordt de lat steeds hoger gelegd voor boeren. “Het probleem is dat boeren de bijkomende kosten van milieuregelingen niet kunnen verrekenen in de prijs van hun product. Ze moeten concurreren met goedkoper vlees uit het buitenland.” In Vlaanderen daalt het aantal landbouwbedrijven met 3% per jaar  door deze strijd. “De samenleving moet stilstaan bij de vraag aan wie ze hun voedselvoorziening willen overlaten,” vindt Depraetere. “Over tien jaar bestaan alleen de grote bedrijven nog. Iedereen denk daar amper over na, maar onze voeding is belangrijk.”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *