De kip of het ei? Ontwikkeling en democratie in de DRCongo.

Naomi Vleugels schrijft bij het online magazine International Perspective en trok vorig academiejaar met  de inleefreis van USOS naar de Democratische Republiek Congo om de relatie tussen democratie en ontwikkelingshulp te onderzoeken. 

In oktober 2016 kondigde de Congolese regering officieel aan wat al lang werd verwacht: de Congolese verkiezingen worden uitgesteld tot 2018. President Joseph Kabila is momenteel aan het einde van zijn tweede verkozen termijn als president. Zijn regeerperiode moest aflopen op 19 december en een derde termijn is grondwettelijk niet mogelijk. Vandaar dat Kabila en zijn entourage al een geruime tijd bezig zijn om deze periode te rekken via allerlei manoeuvres. Hierin zijn ze dus geslaagd, de president mag aanblijven tot de verkiezingen plaatsgevonden hebben. In een nieuwe en fragiele democratie zoals deze in de DRC heeft dit grote gevolgen. In 2006 was het slechts de eerste keer dat een democratisch verkozen leider aan de macht kwam. En het zou de eerste democratische machtswissel in het land moeten zijn geweest in december. Democratisering en ontwikkeling worden vaak aan elkaar gelinkt, het ene zou het andere versterken en misschien zelfs initiëren. Welke implicaties heeft deze democratische achteruitgang dan op een onderontwikkelend land als de Democratische Republiek Congo?

 

Foto: Al Jazeera

Foto: Al Jazeera

Ten eerste zou de aankondiging van Kabila een invloed kunnen hebben om het ontwikkelings- en buitenlands beleid van partnerregio’s of -landen, zoals de EU, VS,  België en Frankrijk. Respect voor mensenrechten en het promoten van democratische waarden zijn elementen die prominent aanwezig zijn in het beleid van vele donorlanden. Tegelijkertijd is het zo dat de meeste donorlanden er niet langer voor kiezen om ontwikkelingssamenwerking vast te laten hangen aan voorwaarden rond bestuur. Met andere woorden, zelfs als de democratie niet langer gerespecteerd wordt door Congolese leiders, wordt de ontwikkelingssamenwerking niet onmiddellijk opgeschort. Wel werden al sancties opgelegd aan bepaalde individuen of groepen en spraken meerdere partners al duidelijke diplomatieke taal. De rechtstreekse impact hiervan op de ontwikkeling van de DRC blijft momenteel echter beperkt.

 

15182582_10154652845637808_452952182_oTen tweede is het de vraag in hoeverre de evolutie op vlak van democratie effectief impact heeft op de ontwikkeling van een land. Hoewel deze causaliteit juist kan aanvoelen – burgers wiens stem gehoord wordt, zullen eisen stellen over hun sociale, economische en culturele ontwikkeling – is het verband tussen beiden allesbehalve een uitgemaakte zaak.  Het wetenschappelijke debat hierover strekt zich uit van volledige ontkenning van zo’n verband tot modellen waar dit verband als zekerheid wordt beschouwd, maar waar de volgorde ter discussie staat. Democratie eerst, ontwikkeling volgt of net omgekeerd. Hoewel deze discussie erg theoretisch lijkt, heeft ze wel degelijk praktische implicaties. Bepaalde case studies wijzen ook op het gevaar van onvolledige democratische transities. Als een land vanuit een zwakke ontwikkelingspositie een fase van sociaal-economische ontwikkeling doormaakt zonder politieke ontwikkeling tegelijkertijd, kunnen de burgers ervan terecht komen in een positie waar ze weliswaar verbeterde levensomstandigheden hebben, maar politiek niet mondig genoeg zijn om deze evolutie verder te laten zetten of te beïnvloeden. Samengevat:  hoewel onderzoekers het niet eens zijn over het verband tussen democratisering en ontwikkeling, zijn er wel praktijkvoorbeelden waar de onvolledige vooruitgang van het ene element, leidde tot problemen bij de totstandkoming van het andere.

 

Foto: Al Jazeera

Foto: Al Jazeera

Congolezen zelf hebben natuurlijk ook een scherpe visie op deze evolutie in hun jonge democratie en de gevolgen voor de ontwikkeling van hun land. In augustus sprak ik met zeven van hen in groep over politiek, democratie en ontwikkeling . Met leeftijden van 21 tot 36 jaar zijn ze allemaal opgegroeid in de democratische transitieperiode van Congo. Hun verwachtingen over leven in een democratisch land zijn hoog, de teleurstelling over de stand van zaken in de DRC momenteel des te groter. Op de vraag welke garantie democratie kan bieden voor Congolese burgers antwoordde socioloog Jacques (36) resoluut “Aucune!”.  De mogelijkheden die een democratie biedt voor zijn burgers, zagen deze zeven Congolezen niet gerealiseerd bij hen.  Er heerste dan ook veel onvrede over de prille democratie en de beperkte vooruitgang die het land doorgemaakt had. Op de vraag wat de huidige politieke prioriteiten zijn in Congo, kwam van hen allemaal een uitgebreide lijst aan noden en wensen als antwoord. Na tien jaar democratisch bestuur zijn basisbehoeften in Congo – zoals veiligheid, gezondheidszorg en onderwijs – allesbehalve veel verder ontwikkeld dan voorheen. Bovendien rekenen de burgers van de DRC ook op meer dan enkel de invulling van deze basisbehoeften. Net als burgers in andere democratieën verwachten zijn dat hun overheid werkgelegenheid creërt, cultuur stimuleert en gelijkheid tussen haar burgers realiseert. De voornaamste hindernis voor deze ontwikkelingen zien zij in het functioneren van hun politiek systeem. De wisseling van macht dient gerespecteerd te worden, omdat enkel zo politici aangesproken kunnen worden op hun acties of net het gebrek daaraan. De groep van zeven gaf ook aan dat vele politici niet om de juiste redenen een publiek ambt uitvoeren. Een job als politicus wordt beschouwd als een ideaal middel tot persoonlijk geldgewin of het verkrijgen van prestige. Als zij als burgers niet op regelmatige basis hun stem kunnen laten horen om impact te hebben op het beleid en de machtshebbers, komt de vooruitgang van hun land in het gedrang.

Hoewel de uitgestelde verkiezingen geen rechtstreekse impact hebben op het ontwikkelingsbudget voor de DRC en onderzoeken aanduiden dat democratie geen voorwaarde hoeft te zijn voor sociaal-economische ontwikkeling, vrezen Congolezen zelf wel de negatieve impact op de vooruitgang van hun land. Congolezen willen de kans krijgen om hun bestuur te kiezen en duidelijk te maken dat diegenen met politieke macht ook verantwoording moeten afleggen. Alleen op deze manier kan de noodzakelijke ontwikkeling van hun land grondig van start gaan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *