Hoe zou het zijn met low impact man?

Steven Vromman40cm

 

Misschien herinner je hem nog, de low impact man a.k.a. Steven Vromman. Vromman werd bekend in 2008 door het programma ‘Low impact man’, waarin hij zijn ecologische voetafdruk probeert te verkleinen tot een eerlijk aandeel. Zijn missie is om mensen bewust te maken van de gevolgen van hun acties. Daarnaast schrijft Vromman boeken, geeft hij lezingen en theatervoorstellingen, was gemeenteraadslid in Gent, is eco-consultant voor bedrijven en is hij actief in burgerbewegingen. Kortom, Vromman maakt van zijn overtuiging zijn levenswerk. Ik zocht hem dus op om zijn visie op hedendaagse problemen te horen. Is het einde der tijden nabij?

Door Isaïa Jennart

U hebt pedagogie en sociale agogiek gestudeerd. Wat deed u juist na uw studies?

“Ik heb vooral in de non-profit gewerkt. Door een uitwisseling naar Bolivia kwam ik in contact met het Noord-Zuid thema. Dat heeft een grote indruk op mij gemaakt. Toen is het bewustzijn gegroeid van de mondiale dimensie van onze levensstijl. Alles wat wij hier hebben heeft een keerzijde. Meer en meer groeide ook het besef van de ecologische dimensie van ongelijkheid.”

Hoe zijn de problemen in het globale zuiden gelinkt met ecologische problemen?

“Volgens mij is het onmogelijk om tot een ecologisch evenwicht te komen als we de globale ongelijkheid niet aanpakken, en omgekeerd. De problemen in het zuiden hebben te maken met onze onstilbare drang naar grondstoffen. Daarnaast exporteren we de vervuilende activiteiten naar het Zuiden. Maar het is wel voor ons dat ze gebeuren. Een oplossing voor het klimaat zal er pas komen als wij onze ecologische schuld erkennen. Wij hebben in de voorbije decennia veel meer uitgestoten dan het Zuiden, terwijl zij moeten groeien Dat kan alleen als wij bereid zijn dat niet te doen. Een deel van de oplossing zal zijn het gebruik van energie en materialen te verminderen en in te boeten op consumptie.”

Moeten we niet blijven groeien dan?

“Nee, het ‘waanidee van de groei’ is een van de kernproblemen. In de geschiedenis is dat een recent fenomeen. De honderden jaren voor ons was er amper groei. Tegenwoordig gaat de groei trager en neemt zelfs af. Omdat de planeet niet groeit natuurlijk.
Bovendien zijn de meetinstrumenten voor groei slecht, met name het bnp. Ook rampen doen het bnp stijgen. Dus dit instrument meet niks van kwaliteit. Afzien van het idee van groei is echter moeilijk want veel politici en economen zitten vast in dat denkpatroon.We zouden het idee van groei moeten vervangen door ‘bloei’. Dat betekent dat we niet meer kijken naar materiële groei maar naar levenskwaliteit. Je kan het vergelijken met beter tweemaal per week vlees eten van goede kwaliteit dan elke dag goedkope rommel uit de supermarkt.”

Waarom is onze manier van consumeren een probleem?

“Consumptie is nodig om onze basisbehoeften te bevredigen. Maar nu is consumptie iets anders geworden. Mensen kopen kleren om hun identiteit op te bouwen, om te voldoen aan een beeld van een reclame. Niet omdat ze er te weinig hebben.
We hebben ook nooit genoeg. Als je iets nieuws koopt zeg je een paar weken later ‘shit’ omdat er een nieuw model is. Bovendien vergelijken we ons met mensen die het beter hebben. We zien in de media mensen die het gemaakt hebben, waar ons zelfbeeld niet kan aan tippen. Zo zitten we in een continue cirkel van ongenoegen die sterk gevoed wordt door marketing. Die beseft namelijk dat mensen die ontevreden of bang zijn hun product kopen.”

Is er een alternatief voor onze consumptiemaatschappij? Hoe ziet uw ideale, moderne samenleving er juist uit?

15086459_10154795007196473_1085347706_n“Er zijn principes waar we ons aan kunnen houden. Ten eerste, meer circulair denken. Een samenleving die opnieuw meer lokaal is, als het gaat over voedsel en energie. Waar spullen duurzaam zijn. Maar ook een samenleving waar we nadenken over wat echt nodig is om goed te leven: een zinvolle job, een basiscomfort van voedsel en wonen… Belangrijk is ook dat tijd minder schaars wordt. Tijd is een zeer schaars goed tegenwoordig. Zo hollen we onszelf voorbij. Met als gevolg dat mensen er onderdoor gaan, met een burn-out of depressie. Als je minder werkt, dan heb je tijd voor vrienden, om zelf groenten te kweken enzovoort.
Een deel van mijn ideaalbeeld is dat we meer dingen samen gaan doen en meer delen. Eens aan je buurman vragen of je zijn ladder kan gebruiken, of zijn grasmaaier. Het individualisme dat we nu kennen is een van de redenen dat er te veel consumptie is, dat er eenzaamheid is. Sommigen vrezen dan de terugkeer naar het verleden. Voor een deel klopt dit ook, maar dan de terugkeer naar de goede dingen van het verleden.”

Tegenwoordig kennen mensen het probleem van de global warming. Toch merk je een grote onverschilligheid. Hoe pak je dat aan?

“We hebben de neiging om onze verantwoordelijkheid vooruit te schuiven. Er wordt gekeken naar wat anderen moeten doen: china, de overheid, etc. De politiek moet inderdaad meer doen maar mijn idee is dat iedereen een stuk verantwoordelijkheid heeft. Dat probeer ik mee te geven: probeer iets te doen. Mijn ervaring is dat mensen stilaan hun verantwoordelijkheid beginnen opnemen, waarschijnlijk te traag. Het besef dat eten wegsmijten niet kan groeit bijvoorbeeld. Maar er blijft natuurlijk een kloof tussen intentie en gedrag. De auto op je oprit wordt heel verleidelijk als je in de regen naar je grootmoeder moet.”

Wat zijn de gevolgen van onze manier van leven voor de toekomst? Denkt u dat we ons schrap moeten zetten of ziet u het nog rooskleurig?

“Als ik eerlijk ben denk ik dat we op korte termijn de gevolgen gaan voelen. Ik vermoed dat we een paar ‘schokken’ gaan meemaken. Dat kan een financiële crisis zijn, een grote droogte, waardoor ook voedsel bij ons duurder wordt, problemen met energiebevoorrading, migratiegolven door milieurampen. Ook een conflict is niet uit te sluiten. Er zijn weer veel spanningen in de wereld. Ik denk dat die schokken niet te vermijden zijn omdat we een aantal grenzen al overschreden zijn.
Misschien hebben we zo’n schok wel nodig om in actie te schieten, als kantelpunt. Het risico is natuurlijk dat de meest kwetsbare mensen het meest zullen lijden door die schokken. Het klinkt misschien vreemd maar in dat opzicht zou ik liever hebben dat zo’n ramp, een grote droogte of overstroming, eens in het Westen voorkomt, in plaats van nog maar eens in Afrika. Dat wij ook voelen wat de gevolgen zijn. Anders is het weer het zoveelste nieuwsfeit en leggen we niet de link met onze levensstijl.”

U ben zelf gemeenteraadslid in Gent geweest. Wat zijn uw ervaringen met de politiek? Wat doet ‘de politiek’ juist voor het milieu?

“Als politicus kan je zeker iets doen. Wat mij opvalt is dat een lokaal bestuur sterk gebonden is aan wat Vlaanderen, de federale regering of de E.U. beslist. Dus de ruimte voor een lokaal bestuur is niet groot. Daarnaast ervaar ik dat een politiek systeem niet bevorderlijk is voor langetermijndenken omdat politici bezig zijn met toekomstige verkiezingen.”

Was u dan teleurgesteld in de politiek?

“Goh, een beetje wel omwille van het kortetermijndenken en strategische spelletjes. Ik heb wat dingen kunnen doen in Gent, met een bestuur dat het ecologisch verhaal oppikt. Maar ik had het gevoel dat deze manier van politiek niet mijn ding was. Ik ben dus blij dat ik nu terug zelf initiatief kan nemen.”

Is politiek toch de plaats waar verandering vandaan moet komen?

“Ik denk dat verandering van onderuit zal komen omdat mensen het echt anders willen. Er zijn bedrijven die veel progressiever zijn dan het beleid van huidige ministers. Ook de context, de schokken die ik eerder vermeld heb, zal tot verandering leiden.
Het politiek systeem zelf zou ook aangepakt moeten worden. Het geloof in politiek is immers klein geworden. Daardoor winnen populistische partijen aan aanhang. Mensen voelen dat we in een moeilijk tijdperk komen. Dan beloven die partijen oplossingen, die natuurlijk geen oplossingen zijn.”

Het klimaatakkoord werd heel positief onthaald. Toch stellen verschillende wetenschappers dat de 2 graden niet gehaald zouden worden. Wat is het belang er dan nog van?

Steven Vromman“Het akkoord gaat uit van vrijwillige inspanning en is dus niet afdwingbaar. Daarom vrees ik dat, als het puntje bij paaltje komt, landen eronderuit muizen. Momenteel is het business as usual. Zoals we nu bezig zijn zou de aarde deze eeuw opwarmen met 3 à 4 graden. Beter dat akkoord dan geen, maar als mensen als Trump of Le pen president worden zeggen die fuck climate en zijn die akkoorden al helemaal ten dode opgeschreven (Trump was nog niet verkozen op het moment van het interview).
Daarnaast zwakken akkoorden als CETA of TTIP milieunormen af. Het gevoel leeft dat politiek heel hard gebonden is aan de belangen van multinationals. Die akkoorden zouden groei opleveren maar de keerzijde voor het milieu telt weer niet.”

Global warming zou ook directe gevolgen hebben voor onze eigen regio. Door de stijgende zeespiegel zou Vlaanderen binnen 50 jaar deels onder water liggen. Waarom horen we daar zo weinig over?

“Men neemt maatregelen die wellicht het ergste kunnen voorkomen maar eigenlijk niet doortastend genoeg zijn. Dus we zijn daar niet op voorbereid. Ook hier is het gokken we op de kans dat een ramp uitblijft. Politici hopen dat een ramp het buiten hun termijn gebeurt.”

Hoe kunnen bezorgde burgers hun overheid op het matje roepen? Zijn er manieren buiten het politiek systeem om politici accountable te maken voor hun beleid?

“Ja, Je ziet dat in een aantal dossiers. Burgerinitiatieven als Ringland dwingen partijen om overkapping te steunen omdat er een groot draagvlak is. Ook de rechterlijke macht is een nuttig instrument. De rechterlijke macht kan vaststellen dat een overheid tekort schiet in het beschermen van zijn burgers tegen het klimaat en daardoor druk zetten op de politiek. Maar het blijft een ‘en-en’ verhaal. We kunnen als burger politieke druk uitoefenen. Maar we kunnen ook dagelijks zelf iets doen door verantwoord te consumeren.”

Waar bent u momenteel mee bezig?

“Ik ga nog altijd mijn verhaal over milieu vertellen in scholen en bedrijven. Daarnaast begeleid ik organisaties om hun voetafdruk te verkleinen. Ook ben ik actief in een aantal burgerbewegingen in Gent. Momenteel ben ik vooral bezig met het project Labland, een project rond ecologisch en betaalbaar wonen in steden. We willen een ruimte creëren waar we kunnen experimenteren met bouwen, los van de strikte regels.”

Als afsluiter, hebt u nog ecologische tips voor studenten?

“Een eerste tip die ik kan geven is: denk na over je keuzes. Elke keuze die je maakt heeft ergens anders een impact. Je kan dus een levensstijl aannemen die niet te belastend is. Let bv. op wat je kookt, hoe hoog de verwarming staat of de herkomst van je kleren. Ga eens een kijkje nemen in een kringloopwinkel. Daar kan je tegenwoordig al leuke kleren vinden en zo steun je de sociale economie.

Een andere tip is, hou een open blik. Zeker als je verder studeert spits je je toe op een bepaald domein. Lees eens iets dat niets met je domein te maken heeft. En ga op zoek naar alternatieve informatiebronnen zoals Mo, Dewereldmorgen, apache… Dus informeer uzelf en blijf denken.”

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *