Gebrekkig oordeelsvermogen: de schuld van het internet?

“Ik heb het op het internet gelezen”, horen we maar al te vaak. Of het nu om een diagnose gaat of een recensie van een product of sensationeel nieuws: het internet is overladen met tonnen informatie van (gesponsord) wetenschappelijk onderzoek tot het volgende broodje-aapverhaal. En hoewel we allemaal weten dat we niet alles moeten geloven wat op het web staat, doen we het toch.

Door Kristina Drcha

StockSnap_OYEIB7P371Stel nu, Auteur A schrijft een artikel waar uitspraken in staan die absoluut niet onderbouwd zijn. Vervolgens neemt een Auteur B deze uitspraken over en verwijst hij naar de schrijver van het eerste artikel. Daarmee is Auteur B in orde met zijn bronvermelding, maar welke lezer zal deze bron effectief opzoeken en controleren? Iemand die ’s morgens dit soort nieuws op zijn smartphone zit te lezen en tegelijk met vijf andere dingen bezig is? Dit brengt ons bij het centrale vraagstuk: hoe onderscheiden we fictie van realiteit? Zijn we soms allemaal te goedgelovig? Daarnaast is het belangrijk om even stil te staan bij de neveneffecten van de open toegang tot informatie en de invloed ervan op de internetcommunicatie.

Het is waar als het geloofwaardig is

Vaak lezen we een bepaald stukje informatie online en denken we dat het ons niet zou verbazen moest het waar zijn. De reden hiervoor is dat we meestal al over dit soort dingen hebben nagedacht en ons oordeel daarover hebben gevormd.
De informatie die vervolgens dat oordeel bevestigt of rechtvaardigt stellen we doorgaans niet meer in vraag. ‘Het lijkt aannemelijk, dus zou het best wel waar kunnen zijn’, denken we dan. Bovendien vereist het nakijken van bronnen specifieke vaardigheden waar we niet allemaal over beschikken.

Verbinding versus polarisering

Er wordt dikwijls gezegd dat het internet ons verbindt en dit is een feit. Intercontinentale communicatie was nog nooit zo gemakkelijk dankzij Facebook, Skype, WhatsApp en andere social media. Mensen met dezelfde interesses vinden elkaar snel en als we een probleem hebben, is er 99,9% kans dat iemand vóór ons al daarmee te maken heeft gehad. Als we iets willen bereiken, kunnen we vaak gewoon een uitgewerkt stappenplan van WikiHow volgen die ons dichter bij ons doel zal brengen.

Deze verbinding op grote schaal werkt helaas enkel voor mensen die het met elkaar eens zijn. Andersdenkenden zullen maar zelden dichter bij elkaar komen en zullen nog meer op zoek gaan naar informatie die hun standpunt ondersteunt. Mensen met tegengestelde opinies lezen vaak alleen maar de stukken die hen goed uitkomen en negeren of minimaliseren informatie die de andere partij aanvoert. Dit kan helaas extreme vormen aannemen met belediging en haat tot gevolg. Een blik op de opmerkingen die op YouTube verschijnen illustreert de niet al te vriendelijke aard van de gevoerde discussies.

Vrije meningsuiting en anonimiteit: gevaarlijke combinatie?

Internet is bij uitstek de plaats om te zien hoe snel conflicten kunnen escaleren. De vrije meningsuiting maakt vaak interessante discussies en debatten mogelijk, maar kan nog vaker uitgroeien tot een scheldpartij. Wat op het eerste zicht een meningsverschil is, slaat in een mum van tijd om tot een aanval op de persoon aan de andere kant van het hek die men niet eens kent.

StockSnap_A3ZQ2UJTZ8

De anonimiteit maakt het zeer gemakkelijk om iemand aan te vallen vanuit de veiligheid en het comfort van het eigen huis. Iets wat men face-to-face nooit zou durven te zeggen, kan men wel kwijt op het internet, wat dan als een uitlaatklep wordt gebruikt voor onderdrukte frustratie. Voor de beledigende persoon in kwestie heeft zo’n opmerking misschien niet veel te betekenen, maar dit kan anders zijn voor de ontvanger die ook een mens is met emoties en gevoelens. Gezien zulk gedrag niet altijd doeltreffend gesanctioneerd wordt, ontbreekt het verantwoordelijkheidsgevoel bij de daders die ongestraft verder kunnen gaan.

Stop cyberpesten en trolling

Het is waar dat informatie een polariserende werking heeft en dat niet iedereen respect heeft voor andermans standpunten. Als we al onze eigen mening hebben gevormd over iets of iemand, zullen we niet snel op zoek gaan naar informatie die ons ongelijk bewijst. Zo komt al gauw alleen bevestigende informatie ons ter ore. We lezen meestal enkel wat we willen lezen en als we voor ons nadelige informatie vinden, staat de kwaliteit van de gebruikte bronnen opeens wél op onze prioriteitenlijst. Ook staan we dan veel kritischer tegenover de inhoud van de info en minimaliseren we bij voorkeur de invloed en draagwijdte ervan.
We zijn nu eenmaal allemaal anders en het wordt tijd dat we onze meningsverschillen als iets positiefs zien en tot een constructief dialoog bijdragen.

Hiertoe moeten we beseffen dat onze mening niet zozeer van ons is, maar voor een groot deel versterkt wordt door alle informatie die we in ons opnemen. De befaamde spreuk van schrijver Mark Twain is tot op zekere hoogte toepasselijk op ons allemaal: “Het is gemakkelijker om mensen voor de gek te houden dan ze ervan te overtuigen dat ze voor de gek gehouden zijn.”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *