Waarom er gaten in onze straten vallen

Plotseling verzakte de grond in de Antwerpse van de Wervestraat. In de weg zit een gat van ongeveer vier kubieke meter groot, meldt het Gazet van Antwerpen. Maar hoe ontstaan deze gaten? Verrekijkers redacteur Eleonora zocht het uit.

Door: Eleonora Paklons

5c0dfd85-91ec-4068-b622-b696f0b8ff0f

Afgelopen september ontstonden er in Brussel al zinkgaten. Die zorgden voor evacuatie in een van de drukste treinstations van de regio én in het lokale jazz café vanwege instortingsgevaar. Om eerlijk te zijn had ik nog nooit iets concreets gehoord over “zinkgaten” voor dit bewuste incident. Natuurlijk had ik al meer dan eens apocalyptische foto’s gezien van reusachtige gaten in de aardkorst van, bijvoorbeeld, China. Echter, in mijn belevenis werden dat soort exotische plaatjes steeds onbewust geassocieerd met inspiratieloze Photoshop gebruikers. Het verbaasde me daarom enigszins dat zulke gaten ook “van het ene op het andere moment” in mijn eigen stadse aardkorst konden ontstaan.

Waarom er gaten in onze straten vallen

Eerst en vooral lijkt een kleine inleiding op dit fascinerende natuurverschijnsel me welkom. Het fenomeen, dat ook wel “doline” genoemd wordt, spruit voort uit een reeks natuurlijke processen die zich onder onze voeten voltrekken. De ontwikkeling van een zinkgat kan versneld worden door schadelijke menselijke activiteiten. Doorgaans vormen deze gapende gaten zich echter heel geleidelijk in de bodem. De organische oorzaak van een zinkgat is, om de koe bij de horens te vatten, erosie. Meer specifiek betekent dit dat kalklagen in de bodem gradueel oplossen door doorsijpelend (zuur) water. Wanneer rioleringen niet regelmatig aan een controle onderworpen worden, zoals het geval was in Sint-Joost-ten-Node, kunnen lekken in buizen een moordende vaart zetten achter het proces. Aangezien de staat van onze waterleidingen belabberd is, kunnen er dan “plots” dolines ontstaan, met alle schadelijke gevolgen van dien. Menselijke activiteiten zoals het overmatig oppompen van grondstoffen, het achteloos lozen van afval en de aanwending van agressieve pesticiden en meststoffen creëren de perfecte omstandigheden voor de geboorte van dit soort vergeetputten.

Laat de aarde verrotten: rioleringswerken kosten teveel

Het is tijd dieper in te gaan op de specifieke situatie in ons thuislandje. Laten we de situatie in Brussel, dat aan het begin van dit schooljaar zwaar getroffen werd door onze centrale boeman, eens analyseren. Het rioolnetwerk van onze hoofdstad, net als dat van andere grote Belgische steden, werd net na de onafhankelijkheid van België aangelegd. Dit gebeurde jammer genoeg op een vrij slordige manier. Sindsdien zijn er geen structurele wijzigingen ter vernieuwing of verbetering doorgevoerd. Het gevolg? Een verhoogde kans op zinkgaten, lekkend afvalwater en bodemverontreiniging. Structureel onderhoud zou echter enorm zwaar wegen op ons staatbudget. De kosten die dit nazicht met zich mee zou brengen, worden geschat op 500 miljoen euro per jaar. Toch zouden we beter van strategie wisselen en preventief handelen in plaats van achteloos zware schade te laten ontstaan die we nadien hoe dan ook moeten herstellen.

Klimaatverandering verergert verzinking

Geologiedocent Robert Brinkman staat aan de baken van het internationale onderzoek naar zinkgaten. Hij meent dat sinkholes één van de minst bestudeerde gevaarlijke natuurverschijnselen op onze geliefde moederplaneet vormen. Brinkman benadrukt dat de opwarming van de aarde en de daarmee hand in hand gaande klimaatsveranderingen en extreme weerpatronen, het probleem nog eens verergeren. In Amerika, in het bijzonder in Florida, vormen dolines een permanente dreiging. Eigenlijk kunnen zinkgaten overal ter wereld ontstaan, al staan sommige regio’s bekend als echte broeihaarden van deze gulzige gaten. De bodems van Belize en Mexico zijn erg gevoelig voor dolines. Ook Slovenië en Kroatië hebben geregeld met dit probleem te kampen. Grote delen van Rusland en China zijn eveneens kwetsbaar. Een fascinerende casus is het Umpherston zinkgat in Australië. Deze krater werd namelijk omgetoverd tot een botanische tuin, de sunken gardens, die onder andere bevolkt wordt door een familie opossums. Sommige zinkgaten die ontstonden nabij koraalriffen ontsponnen zich tot erg geliefde duiksites. Deze gapende holtes hoeven dus niet noodzakelijk altijd uit te monden in verderf en teloorgang.

 

Zwarte gaten in onze toekomst

De voorspelling van onze toekomstige ontmoetingen met zinkgaten blijkt ook een zwart gat te zijn. Er is nog niet genoeg onderzoek gedaan naar dit erg gelokaliseerde fenomeen om evoluties en patronen vast te kunnen stellen. Wel stelt geoloog Randall Orndorff dat hun aantal zal toenemen aangezien de mens steeds meer beslag legt op de gronden van Moeder Natuur. Ook op de percelen die beschouwd worden als kwetsbaar voor de vorming van zinkgaten, bouwen we vrolijk verder.

Volgens mij is het van vitaal belang dat we ons meer bewust worden van het gevaar dat schuilt achter blindelings hier een buitenverblijf en daar een veestal planten. De structuur van de aardkorst kent namelijk een gevoelige balans die wij, met te belastende bouwprojecten en te veel ontginningen, zwaar op de proef stellen. In de 21ste eeuw wordt onze planeet bewandeld door een reusachtig aantal mensen. Als we allen een veilig dak boven ons hoofd willen hebben, op zich al een utopische gedachtegang, dienen we dringend onze houding te veranderen. Het dunkt me dat de architecten onder ons een grote toekomst voor zich hebben. Ze kunnen van start gaan met het tot stand brengen van de architecturale droomprojecten die “huisje, boompje, beestje” letterlijk combineren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *