“In CSI zeggen ze dat…”

Over het algemeen geloven we niet dat de series die we elke dag op televisie of Netflix kijken invloed hebben op ons denken. We zien onszelf maar al te graag als de kritische mens die weet watechtenfakeis. Daarom gaan we er niet vanuit dat series zoals CSI, Boston Legal, of Law & Order onze perceptie op het rechtssysteem veranderen. Toch toont onderzoek het bestaan van een CSIeffect aan.

crime-scene-30112_1280Door: Marloes de Bruin

Het CSI-effect: de invloed van “op realiteit gebaseerde” misdaadprogramma’s op wat wij weten over het strafrechtsysteem. Het CSI-effect brengt verschillende zaken teweeg. Zo zorgt het ervoor dat iedere Tom en Anne interesse krijgen in het concept van de forensische wetenschap. Dit komt omdat deze series in een zekere mate toch op realiteit gebaseerd zijn. Hierdoor creëert het CSI-effect langzaam een ander beeld van een rechtszaak. Met als gevolg dat de jury en andere betrokkenen onrealistische verwachtingen van het proces krijgen. Dit kan zich uiten in frustratie over het rechtssysteem, welke dus niet gebaseerd is op de realiteit.

Forensisch bewijs genoeg?
De kijker gelooft dat forensisch bewijs doorslaggevend is, terwijl in de realiteit er meer gebruik wordt gemaakt van psychologische testen en getuigenissen. Forensisch bewijs wordt namelijk gezien als iets wat per definitie niet fout kan zijn. Series als CSI of Bones dragen bij aan deze perceptie door forensisch bewijs te tonen als bewijs dat onmiddellijk naar de dader leidt. Wanneer Bones DNA-sporen vindt, kan Booth meteen de dader vatten, erg handig omdat het andere bewijs in de aflevering niet doorslaggevend genoeg is. De realiteit daarentegen is vaak minder rechtlijnig: de arm der wet heeft meerdere bewijzen nodig om tot een legitieme bewijslast te komen.

Onrealistisch
Dit alles maakt dat we echte strafrechtzaken gelijkstellen aan wat er in misdaadseries gebeurt. Dan rijst de vraag waarom de politie dit niet kan of waarom DNA-onderzoek niet zo snel gaat als we verwachten. Er is sprake van een onrealistisch beeld over het hele rechtsproces. Daarnaast moeten we er rekening mee houden dat deze series uitgaan van het Amerikaanse systeem. Hoewel we beseffen dat we in België niet hetzelfde systeem gebruiken, komt het wel vaak voor dat we hogere verwachtingen koesteren van de huidige (forensische) technologieën.

Negatieve effecten
Zoals hierboven vastgesteld, kunnen misdaadseries negatieve effecten hebben op het strafrechtsysteem. De vraag is dus wat we kunnen doen om deze effecten in te perken. Ten eerste is het aan de politie om een expertise imago te creëren. Daarnaast blijft het forensisch onderzoek een geheimzinnige wetensdirt-88534_1280
chap waarbij wij zelf invullen wat er in theorie kan gebeuren. Vaak denken we dan ook dat er al veel meer mogelijk is dan daadwerkelijk kan. Daarom moeten we meer campagnes en voorlichting krijgen over wat forensisch onderzoek in de realiteit inhoudt.

De lijn tussen realiteit en media is soms heel vaag. Het CSI-effect stelt dat de realiteit en de vertoningen van de media soms lastig te scheiden zijn. Wat hebben we nodig? Een kritische geest, zo vindt singer-songwriter Jim Morrison: “Wie de media controleert, controleert het verstand.”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *