Gemeenschapsspanningen in Sri Lanka

Gilles Van Hecke is onze onze correspondent op het Aziatische continent. Hij behaalde een master in de Rechten (UGent) en een master in de Internationale Betrekkingen en Diplomatie (UAntwerpen). Met deze academische achtergrond bijt hij zich graag vast in dossiers die te maken hebben met internationale politiek en mensenrechten.

Sri Lanka staat in Europa – terecht – gekend als een pracht van een reisbestemming. Waar we ons echter minder van bewust zijn, is dat de eilandstaat nog niet zo lang geleden verscheurd werd door een burgeroorlog (1983-2009). De toenmalige strijdbijl heeft men begraven, maar nieuwe spanningen dreigen het eiland opnieuw te verdelen.

Tussen 1983 en 2009 woedde er een militair conflict tussen de Liberation Tigers Tamil Elam (LTTE) en de Singalese regeringstroepen. Deze partijen verschillen van elkaar in etniciteit, taal en in mindere mate cultuur. De oorsprong van het conflict gaat terug tot in de koloniale tijd waarin de Britten beide bevolkingsgroepen tegen elkaar uitspeelde om hun macht over Brits-Ceylon, zoals Sri Lanka toen genoemd werd, te behouden. De Singalese meerderheidsgroep was zich destijds het meest bewust van het koloniale onrecht dat hun werd aangedaan en probeerde zich hiertegen te verzetten. Als reactie op het Singalese verzet schakelde de Britse overheerser de hulp in van de lokale Tamil-bevolking. Hoewel de Tamil-bevolking slechts een fractie van de Sri Lankaanse bevolking uitmaakt(e), kreeg ze allerlei voordelen toebedeeld vanwege de Britse machthebbers. In ruil hiervoor moest men zich wel solidair verklaren met het Britse beleid en bijvoorbeeld ook executies van Singalese verzetsstrijders uitvoeren.

In het rode gedeelte wouden de Tamil Tijgers hun eigen, onafhankelijke staat oprichten. © Robert Craig Johnson

In het rode gedeelte wouden de Tamil Tijgers hun eigen, onafhankelijke staat oprichten. © Robert Craig Johnson

Het venijnige beleid van de Britste kolonisten creëerde een voedingsbodem voor het etnische conflict dat zich later zou afspelen. Toen de Britten zich terugtrokken en Sri Lanka de onafhankelijkheid verkreeg, werkten de twee belangrijkste bevolkingsgroepen oorspronkelijk goed samen. Na verloop van tijd begon de Singalese meerderheid zich echter meer en meer macht toe te eigenen. De boeddhistische Singalezen waren de geschiedenis uiteraard nog niet vergeten en hielden in hun beleid geen rekening met de wensen en noden van de Tamil-minderheid. Uiteindelijk kwam het zelfs zover dat de Tamil-partijen niet meer werden toegelaten in het parlement. Dit was de druppel die de emmer deed overlopen en betekende het begin van een 26 jaar durende burgeroorlog, die haar sporen nog steeds nalaat.

Recente onlusten

Begint maart 2018 braken er in Sri Lanka opnieuw onrusten uit. Het gaat niet om een heropflakkering van het oude conflict tussen de Tamil-minderheid en de Singalese meerderheid, maar om nieuwe spanningen tussen de moslimgemeenschap en de Singalese meerderheid. In Ampara en Kandy werden verschillende moslimrestaurants en moskeeën aangevallen, in brand gestoken en vernietigd door boeddhistische Singalezen. Bij deze onlusten vielen minstens twee doden en talloze gewonden. De ultieme aanleiding hiertoe was de dood van een Singalese taxichauffeur. Op 22 februari ontstond er een discussie tussen een Singalees-boeddhistische taxichauffeur en enkele moslimklanten die hij had vervoerd. Het kwam uiteindelijk tot een gevecht waarbij de taxichauffeur in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht werd, waar hij twee dagen later aan zijn verwondingen overleed.

Hoewel het overlijden van de Singalees-boeddhistische taxichauffeur door nationalistisch-boeddhistische groeperingen werd aangegrepen om de aanval in te zetten op moslims doorheen Sri Lanka, dient de oorzaak van het geweld elders gezocht te worden. De Singalese bevolking maakt zich namelijk zorgen om de bevolkingstoename onder de moslims. In 2011 publiceerde de overheid een document omtrent de Sri Lankaanse bevolkingsgroei. Daaruit bleek dat het groeipercentage van de moslims dubbel zo hoog lag dan het nationaal gemiddelde. Als gevolg hiervan geloven heel wat Sri Lankanen in een doemscenario à la Michelle Houellebecq’s ‘Soumission’, een boek waarin beschreven wordt hoe Frankrijk (en bij uitbreiding Europa) binnen de kortste keren gedomineerd zal worden door moslims. De Singalese boeddhisten verkeren dus in de overtuiging dat, zolang er geen actie ondernomen wordt, de moslims in 2050 de controle over het eiland zullen overnemen.

© BDnews24.com

© BDnews24.com

Daarnaast heerst er in Sri Lanka ook heel wat jaloezie ten aanzien van de moslimgemeenschap. Er zijn heel wat moslims die een succesvolle zaak runnen. Dit heeft ervoor gezorgd dat men moslims – al dan niet terecht – als rijk en machtig beschouwd. Hoewel Sri Lanka inmiddels een lower middle-income country is, heerst er nog steeds een enorme ongelijkheid in rijkdom. Er leven nog steeds heel wat Sri Lankanen in armoede en daarvan werd handig gebruikt gemaakt door de nationalistisch-boeddhistische Singalezen om de haat tegen moslims aan te wakkeren.

Fake news

Enkele uren na het gemeenschapsgeweld kondigde de regering een tiendaagse noodtoestand af. Daags nadien werd ook de toegang tot verschillende sociale media (WhatsApp, Instagram, Facebook, …) geblokkeerd om het geweld onder controle te krijgen. Men wou op deze manier o.a. het verspreiden van ‘fake news’ tegengaan. Zo ging en gaat het nog steeds de ronde dat de uitbaters van moslimrestaurants speciale ingrediënten in hun voedsel verwerken wanneer de klant een Singalese boeddhist is. Deze ingrediënten zouden ervoor moeten zorgen dat de Singalezen hun vruchtbaarheid afneemt waardoor de moslimgemeenschap sneller de controle over het land kan overnemen. Het klinkt haast als een ongeloofwaardig filmscenario, maar in Sri Lanka wordt dit met bittere ernst opgevolgd.

Als gevolg van het geweld werd op sommige plaatsen het leger ingezet.

Als gevolg van het geweld werd op sommige plaatsen het leger ingezet. © Reuters

Hoewel de burgeroorlog bij vele Sri Lankanen nog vers in het geheugen ligt, lijkt het erop dat er alweer een potentieel gewelddadig conflict ontstaat tussen twee gemeenschappen. Hoewel de onlusten voorlopig geblust lijken, is er wellicht niet veel nodig om het vuur opnieuw in de pan te doen slaan. Daarnaast ontstaat er binnen de Tamil-minderheid steeds meer ontevredenheid over het Singalese meerderheidsbeleid. Men verwijt de regering te weinig rekening te houden met de minderheidsgroepen. De eilandstaat heeft de komende jaren dus heel wat werk voor de boeg. Laat ons hopen dat men de uitdagingen zonder bloedvergieten weet te overwinnen.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *