Gezinnengevangenis in democratisch België

Waarom je kinderen niet mag opsluiten

Er gaat geen dag voorbij zonder dat het thema ‘migratie’ in de krantenkoppen wordt belicht. Hoe je het draait of keert, dit vormt een blijvend probleem. Volgens Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken, die vooral op Twitter niet moet onderdoen voor aanhangers, zouden de splinternieuwe ‘family units’ ons land uit de brand helpen. Wat mensenrechten betreft raakt deze maatregel een gevoelige snaar die maar niet luid genoeg lijkt te weerklinken in internationale nieuwsoren. Mijn vraag: Waarom is dit in hemelsnaam geen wereldnieuws?

Door: Giti Friedmanchild-817373_1280

Dat opgepakte, illegale (trans)migranten in gesloten centra terechtkomen is niets nieuws onder de zon, maar sinds afgelopen zomer mogen ook gezinnen met kinderen – ongeacht de leeftijd – hun dagen achter de tralies doorbrengen. Een kind kan zomaar opgesloten worden op basis van zijn migratiestatus, ook al is hij hier geboren en heeft hij nog geen voet in zijn land van afkomst gezet. Al vanaf de aankondiging van de bouw van dit project uitten talrijke organisaties kritiek op deze schending van kinderrechten en eisten ze onmiddellijke staking. De ‘family units’, die een afdeling vormen van het gesloten centrum ‘127bis’ in Steenokkerzeel, bieden intussen al enkele maanden plaats voor uitgeprocedeerde families. Ondanks het herhaaldelijk aandringen van tegenstanders, waaronder een kinderarts die bij de kinderen trauma’s vaststelde, wil de Belgische top de onderdrukkingsstekker niet uittrekken.

Detentie in ruil voor zwart werk?

Momenteel staat de maximale verblijfsduur in het gesloten centrum op 28 dagen. Volgens Paulette De Backer, de kinderarts die een Servisch gezin mocht bezoeken, vallen de mogelijke psychologische gevolgen – zelfs na enkele dagen – niet te onderschatten. Kinderen kunnen in die periode niet als gewone kinderen van hun leeftijd naar school, naar de winkel, met vrienden communiceren en normale dagelijkse bezigheden voortzetten. “Ze worden er iedere minuut aan herinnerd, door de landende vliegtuigen, dat hen uitzetting te wachten staat”, zegt De Backer in ‘De Morgen’.

Gesloten centrum 127bis in Steenokkerzeel, waar gezinnen sinds augustus 2018 worden opgesloten - © BENOIT DOPPAGNE - BELGA

Gesloten centrum 127bis in Steenokkerzeel, waar gezinnen sinds augustus 2018 worden opgesloten. – © BENOIT DOPPAGNE – BELGA

Een verwerpelijk argument van Francken luidt dat kinderen als illegalen laten opgroeien ook traumatische ervaringen en vooral een sombere toekomst riskeert. Ze vallen ten prooi aan malafide werkgevers, huisjesmelkers of mensenhandelaren.
Het is natuurlijk voorspelbaar dat mensen zonder wettig verblijf meestal terechtkomen in de foute kringen. Een kind die in onzekerheid opgroeit stapt vaak het verkeerde pad op en dat moet uiteraard worden tegengegaan. Dat deze eventuele onzekerheden en criminele gevolgen van een falend migratiebeleid erger of zelfs even erg zijn voor een kind dan feitelijke detentie valt sterk te betwijfelen. Zwart werk kan je niet goedpraten, maar een kindergevangenis mag nooit de oplossing worden.

“Een kind sluit je niet op. Punt.”

Bovendien zijn dat des te meer redenen om kinderen wél in aanmerking te laten komen voor asiel. Een kind de Belgische nationaliteit gunnen is geen gebaar van zwakke toegeving, integendeel. Als Belg krijg je veel meer kansen, voel je je thuis in het land waar je woont en kan je doorstromen naar het hoger onderwijs. Daardoor kan je een succesvol leven opbouwen en juist een meerwaarde zijn voor de maatschappij. Dat verdient elk kind, hoeveel argumenten je ook kan verzinnen om de beslissingen van de ouders te veroordelen.
40 000 Nederlanders delen deze mening en hebben daar een petitie getekend. Ze vragen dat de overheid een soepeler beleid voert voor de kinderen zodat ze de kans krijgen als volwaardige burgers en met gelijke rechten op te groeien. Belangrijke kanttekening: Onze noorderburen zijn zelfs nog niet zo ver gegaan en sluiten geen kinderen op. In België, waar dat wel het geval is, horen we, op een paar schamele acties na, helaas van minder actief verzet. Het platform Kinderen op de Vlucht, Amnesty International en UNICEF België voeren wel regelmatig campagne met de slogan “Een kind sluit je niet op. Punt.” De boodschap is terecht.

Juridische vraagtekens

Je kan je afvragen in hoeverre een staat het emotionele aspect in het beleid mag laten meespelen. Op juridisch vlak wringt het schoentje echter ook. Het is niet voor niets dat België in 2011 een stop zette aan deze kindonvriendelijke praktijken nadat het door het Europees Hof tot drie keer op de vingers getikt werd. Wie het EVRM (Europees Verdrag flag-2608475_1280voor de Rechten van de Mens) naleest, kan zien dat de legitimiteit van voorlopige hechtenis in het algemeen, dus zelfs als het om volwassenen gaat, één groot vraagteken is. Het opsluiten van illegale migranten in afwachting op hun procedure mag alleen in heel uitzonderlijke en extreme gevallen (artikel 5 EVRM). Het principe is in de eerste plaats vrijheid. In de praktijk gaat men toetsen of detentie als maatregel proportioneel is tegenover de misdaad. Nu is de situatie omgekeerd. Opsluiting is geen uitzondering, maar een algemene praktijk geworden.
Nogmaals: Dat geldt allemaal als er géén kinderen in het spel zijn. Dan is het wel logisch dat de regels wat strenger in elkaar zitten bij opsluiting van minderjarigen. In artikel 22 van de grondwet staat dat het belang van het kind altijd moet primeren. Repatriëring is duidelijk niet in het belang van het kind, laat staan het plaatsen in een gesloten centrum. Daarenboven hebben kinderen door het Internationale Kinderrechtenverdrag (IVRK) recht op onderwijs en participatierecht. Die laatste houdt het recht in om deel te nemen aan de maatschappij, iets wat ook onmogelijk is vanuit het beruchte centrum naast de Brusselse luchthaven.

Compleet nutteloos

Waarom is dit gesloten centrum zelfs nodig? Ons land werkt al jaren met verschillende open terugkeerwoningen (waarvan de humanitaire omstandigheden al dan niet in twijfel getrokken kunnen worden). De staatssecretaris van de NVA verwoordt een verklaring dat het opsluiten enkel als doel heeft een betere samenwerking tussen de betrokkene en de staat te stimuleren. Psychologisch gezien slaat dat natuurlijk nergens op. Hoe machtelozer een persoon zich voelt, hoe meer haat en afkeer hij tegenover de machthebber ondervindt.
Opsluiten, onder druk zetten, intimideren, wachten tot ze kraken, het vliegtuig op en lijstje aanvinken. Daar lijkt het eerder op. Het gezin direct op het vliegtuig zetten komt al meer humaan over dan deze manier van handelen. Kortom, om het nodige effect te krijgen is opsluiting niet nodig!
De wantoestanden worden pas echt op de spits gedreven wanneer rechtspraken systematisch genegeerd worden. In het geval dat het gezin vrijgesproken wordt door een rechter of de maximale verblijfsduur overschreden is, vindt de Dienst Vreemdelingenzaken telkens speelruimte om het opsluitingsproces te herstarten. Waar het op neerkomt is dat de betrokkenen een schijnprocedure volgen, die geen effect heeft op de beslissing van DVZ. Met andere woorden, er is geen uitweg aan het noodlot.

Er zijn zeker alternatieven

Als je op basis van de controversiële tweets moet oordelen over de algemene houding tegenover migranten, kom je niet uit tot iets heel positiefs. “Tenslotte gaat het toch om mensen die de orde in ons land komen verstoren”, klinkt het. Ondertussen heeft men het alsmaar over de “criminele illegalen”, de woordgroep die een vanzelfsprekend pleonasme is geworden. Dit argument kan echter gemakkelijk weerlegd worden aangezien het om kinderen gaat.

teddy-2711675_1280

Juist of fout, rechts of links, we leven zogezegd in een rechtsstaat waar er grondbeginselen van een democratie gelden. Humane rechten zijn voor ons allemaal (hopelijk) een prioriteit. Een werkend migratiebeleid is uiteraard nodig, maar de huidige situatie zal en mag nooit de oplossing worden! Het boek “There Are Alternatives” legt uitgebreid uit hoe het migratie -en asielbeleid humaner kan. Een mogelijke manier om zulke onaangename en schrijnende situaties te vermijden is om de procedure al van dag één te versnellen zodat families al na korte periode klare taal krijgen over hun asielaanvraag. Zo hoeven ze niet slecht nieuws te horen wanneer ze al in onze maatschappij zijn ingeworteld.

Talloze vragen wachten nog op een antwoord. Hoe is het mogelijk dat de Dienst Vreemdelingenzaken in een democratie als België zo overduidelijk mensenrechten kan schenden? Waarom laten we deze schrijnende gebeurtenissen aan onze neus voorbijgaan? Waarom komt er vanuit de Belgische overheid geen druppel van veroordeling of kritiek?

En indien het nog niet duidelijk genoeg is, een antwoord op de vraag: Waarom mag je kinderen niet opsluiten?

Omdat je kinderen niet mag opsluiten. Daarom.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *