Sociaal werk in tijden van Corona

Kwetsbare burgers hebben baat bij fysiek contact met sociaal werkers die hen begeleiding bieden. Hoe gaat maatschappelijke hulp- en dienstverlening om met deze nieuwe realiteit waarin social distancehet algemene beleid is? Vanwege de COVID-19 pandemie worden sociaalwerk praktijken gedwongen om creatieve oplossingen te bedenken gedurende deze onzekere periode.

Door Eva Nobbe

Zorgen om kwetsbare doelgroepen

De sociale afstand heeft impact op kwetsbare doelgroepen. Sociaal werkers maken zich zorgen om burgers uit onze samenleving die minder zelfredzaam zijn. Denk maar aan dak- en thuislozen die door de straten dwalen. Sociale afstand maakt het ingewikkelder om deze mensen op te vangen op de nachtopvang. Ook alleenstaanden zullen door thuis te blijven wellicht vereenzamen. Maar ook kinderen die zich in een onveilige thuissituatie bevinden en  waar school normaal gezien een uitvlucht is, zitten nu noodgedwongen thuis. Het zijn slechts enkele, soms onzichtbare voorbeelden van situaties die de nodige aandacht verdienen.

Sociologische blik op de pandemie  

Bij een extreme gebeurtenis als een pandemie kunnen essentiële functies van een samenleving niet meer gerealiseerd worden. Tijdens deze Corona uitbraak zien we dat scholen, winkels en allerlei sociale voorzieningen sluiten. Zo goed als alle sociaalwerk praktijken zijn gesloten waar normaal gesproken de deuren wagenwijd open staan. De sociale wetenschapper Charles Fritz stelt dat een extreme gebeurtenis verwijst naar een evenement dat geconcentreerd in tijd en ruimte plaats vindt. Een ramp treft de samenleving, want het zorgt dat de sociale structuur negatief wordt beïnvloedt. Volgens het perspectief van Fritz is een pandemie extern aanwezig op de samenleving. Zo’n gebeurtenis vindt plotseling plaats, waardoor er eigenlijk geen tijd is voor sociaalwerk praktijken om dit voor te bereiden of proactief maatregelen te nemen.

De samenleving van vandaag is zo complex dat we er niet van bewust zijn dat wij deze extreme gebeurtenissen zelf veroorzaken.

De moderne samenleving wordt geconfronteerd met onvoorspelbare risico’s. De socioloog Ulrich Beck wijst op de notie van een risicosamenleving. De samenleving van vandaag is zo complex dat we er niet van bewust zijn dat wij deze extreme gebeurtenissen zelf veroorzaken. Volgens Beck moeten we kijken naar menselijke oorzaken van zulke uitbraken waarbij hij de vraag stelt of de mens niet teveel van de natuur koloniseert. De risico’s zijn vanuit deze blik juist onderdeel van de samenleving en maken deel uit van menselijke praktijken.

Wicked problem

Een pandemie kan worden beschouwd als een wicked problemDaarbij gaat het om complexe problemen waarbij veel onzekerheid gepaard gaat. Er is weinig te kennen over de omvang en ernst van het probleem. Omdat organisaties worden blootgesteld aan een onzekere gebeurtenis, is het moeilijk voor sociaal werkers om in te spelen op deze zorgwekkende realiteit. Vanwege de sociale afstand verandert de werking van sociaalwerk organisaties. Nu mensen zich niet meer fysiek kunnen verplaatsen, willen zij toch toegankelijkheid garanderen. Daar moet inventief over worden nagedacht. Deze creatieve oplossingen zijn gebaseerd op expertise en kennis van de sociale professionals. Heel wat sociaal werkers weten precies voor wie deze maatregelen problematisch zijn, wat de noden zijn, waardoor ze op verschillende manieren mensen rechtstreeks proberen te bereiken.

Het is een uitdaging om op korte termijn met nieuwe werkwijzen te verschijnen. Toch zijn veel organisaties in staat om alternatieve oplossingen te bedenken.

Alternatieve manieren: enkele voorbeelden

Veel organisaties trachten mensen nu online te bereiken. Cinemaximiliaan is een filmplatform voor en door asielzoekers in Brussel. Hier werken filmmakers en sociaal werkers samen om filmvertoningen te realiseren waarbij ontmoeting centraal staat. Deze vinden normaal gezien plaats in woonkamers en asielzoekerscentra. Nu organiseren zij online evenementen zoals Nederlandse conversatietafels. Deelnemers kunnen op die manier met anderen in contact komen en samen de Nederlandse taal oefenen. Voor deze informele sociale spelers is verhalen delen belangrijk, wat zich op deze manier online voortzet.

 

Een ander voorbeeld is de organisatie Daklozenhulp Antwerpen (Dakant). Zij verzorgen voedselpakketten voor mensen in Antwerpen en omstreken die op of onder de armoedegrens leven. Hun werking hebben zij nu op zo’n manier gewijzigd dat de pakketten bij mensen thuis worden gebracht. Door deze beschermende maatregelen hoeven mensen niet met grote aantallen bij elkaar in de buurt te komen.

Aan kinderen wordt ook gedacht. Boslabs, het creatieve atelier waar elke woensdagmiddag jongeren van het OKAN onderwijs samenkomen, geven online tips om zelf thuis aan de slag te gaan met creatieve activiteiten. De jeugdwerkorganisatie Krasbrengt wekelijks spelpakketten aan huis bij kinderen. Deze bevatten knutselopdrachten en het bijbehorende materiaal. Zo kunnen kinderen binnenshuis toch bezig zijn met knutselen en spelen.

Boslabs

Het is een uitdaging om op korte termijn met nieuwe werkwijzen te verschijnen. Toch zijn veel organisaties in staat om alternatieve oplossingen te bedenken. Er worden online evenementen aangeboden met het oog op ontmoeting, voedselpakketten worden aan de voordeur gebracht en kinderen krijgen tips en materialen om thuis creatief aan de slag te kunnen. In tijden van extreme gebeurtenissen als deze pandemie laat het sociaal werk zien dat ze een vitaal beroep uitoefent.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *