Van crisisstudent naar crisisvrijwilliger?

Lig je als student geneeskunde te dagdromen over de eedaflegging van Hippocrates? Of pruts je als kinesist-in-wording al dagenlang aan je blote voeten, in de hoop een glimp op te vangen van het Ligamentum Bifurcatum? Misschien ben je student sociologie en krijg je die frons niet van je gezicht glad gestreken. Zou Garfinkel werkelijk uit de dood opstaan en ons zondag vertellen dat heel de coronacrisis een breaching experiment is?

Als je tijd hebt om te dagdromen, filosofisch geprikkeld te raken door een ligament of te piekeren over iemand die (on)mogelijk kan herrijzen, is het allicht hoog tijd om het sociaal-isolement op een sociaal verantwoorde manier te verbreken.

Door Christina Stabourlos en Bert Leysen

Piekeren over iets waar je geen controle over hebt is logisch, en ergens ook zeer onlogisch.

Collectieve ongemakken

Confrontatie met allerhande ongemakken is een collectief gegeven dezer tijden. De ouders die telewerken met een kroost als achtergrondmuziek (of lawaai). De sociale beestjes onder ons die ondanks de drang naar sociaal contact toch braafjes thuis blijven en vriendschap sluiten met een kamerplant of de kat van de buren. Het onvermogen om er  te zijn voor dierbaren die je nodig hebben. Maar ook de studenten die piekeren over onzekerheid van de nabije toekomst. 

Piekeren over iets waar je geen controle over hebt is logisch, en ergens ook zeer onlogisch. We kunnen blijven piekeren over het nut van piekeren en hopen dat het antwoord als een zacht filosofisch wolkje op onze schoot terecht komt, vers uit de hemel. Maar hoe lang duurt zo een denkoefening? En zijn er nu geen dringendere vraagstukken om op te lossen?

Pandemische vraagstukken

De moderne mens staat bekend om haar geloof in de maakbaarheid van de dingen, en daar hoort een vleugje creativiteit bij. 

Een beetje zoals El Professor in La casa de papel, proberen verschillende instanties schrijnende situaties telkens een stapje voor te zijn. Zo worden momenteel nieuwe schakelzorgcentra planmatig geschetst om in tijden van nood direct in het leven geroepen te kunnen worden als plan B. Of de zogenaamde cohortzorg om besmetting in de thuiszorg te voorkomen. Maar ook het Rode Kruis vangt schokken op door de inschakeling van crisisvrijwilligers. 

Bert Leysen, huisarts en voorzitter van Eerstelijnszone Pallieterland schetst voor ons de laatste ontwikkelingen in België en Christina Stabourlos beschrijft haar ervaring als crisisvrijwilliger bij het Rode Kruis. 

Hoe herstellende patiënten opvangen na de acute COVID-19 fase?

In de bestrijding van het coronavirus bundelen ziekenhuizen al hun krachten om acute zorg te kunnen blijven toedienen aan degenen in nood en plaats te houden voor een onverwachte toestroom nieuwe patiënten. Dit doet men o.a. door mensen die duidelijk in de herstelfase zitten al naar huis te laten gaan, mits er ondersteuning is door de thuiszorg (thuisverpleging, gezinszorg, etc.). Maar als de ziekenhuizen en de thuiszorg dit samen niet meer gebolwerkt krijgen, vormen schakelzorgcentra letterlijk de schakel in het verhaal. 

Verspreid over heel Vlaanderen staan er heel wat schakelzorgcentra klaar om open te gaan als de bevoegde provinciegouverneur hiervoor groen licht geeft.

In tegenstelling tot de ziekenhuizen die uit de grond leken te schieten in China, hoeft men geen schakelzorgcentra voor herstellende corona-patiënten te bouwen. Bestaande en tijdelijk ongebruikte panden zijn prima. Denk maar aan oude woonzorgcentra, tijdelijk ongebruikte internaten, hotels en jeugdherbergen. deze hebben de nodige infrastructuur. Zo beschikken ze vaak over éénpersoonskamers met sanitaire voorzieningen. 

Creatieve oplossing 1: schakelzorgcentra

Verspreid over heel Vlaanderen staan er heel wat schakelzorgcentra klaar om open te gaan als de bevoegde provinciegouverneur hiervoor groen licht geeft. Het is de Vlaamse overheid die bepaalt per provincie waar schakelzorgcentra hun deuren kunnen openen. Logischerwijs is dit op de plaats waar de nood het hoogst is en de bedoeling is dat minstens twee eerstelijnszones hiervoor samenwerken.

Eerstelijnszones zijn opgericht om het werk van lokale overheden, zorg- en hulpverleners beter op elkaar af te stemmen. Het doel? Een effectieve en kwalitatieve eerste lijnwaar de burger centraal staat en die toegankelijk is voor iedereen.

“Toen we als eerstelijnszone de vraag kregen van de Vlaamse overheid om hierover na te denken, zijn wij op zoek gegaan om dit mogelijk te maken. Het ziekenhuis van Lier had immers al laten verstaan dat de nood hoog zou zijn, en dat alle hulp vanuit de eerstelijnszorg welkom is. De huisartsenkring richtte reeds triagepunten op waar huisartsen – met volledig beschermingsmateriaal – hoestende patiënten onderzoeken, om zo de spoeddienst deels te ontlasten. Om deze triagepunten op te richten was er reeds een samenwerking opgestart met Stad Lier. Gezien de huisartsenkring en de eerstelijnszone in regio Lier nauw met elkaar samenwerken werd samen naar Stad Lier gestapt met de vraag om in overweging te nemen dit soort noodoplossing mee uit te werken. We keken naar mogelijke locaties, zoals jeugdherberg Bed Muzet in Lier.”

To open or not to open? 

Het is niet duidelijk of schakelzorgcentra daadwerkelijk nodig zullen zijn. Niettemin levert men veel inspanningen om bijvoorbeeld acht schakelzorgcentra te openen in de provincie Antwerpen. We hopen natuurlijk dat deze noodoplossing niet nodig is want dergelijke centra nemen mankracht en beschermingsmateriaal weg van de reguliere zorg in de ziekenhuizen en de thuiszorg.

Zoals geweten is de nood momenteel in Limburg het hoogst en moest men acute bedden in het Sint-Trudo ziekenhuis vrij houden. In Sint-Truiden is er bijgevolg al een schakelzorgcentrum opengegaan, in een oud woonzorgcentrum. Ook in Tienen, niet zo ver van Sint-Truiden opende een schakelzorgcentrum onlangs de deuren. 

Creatieve oplossing 2 : cohortzorg, of ‘corona-toeren’

Ondertussen blijven de patiënten naar huis gaan, ook als ze nog (minimaal) besmettelijk zijn. In de ziekenhuizen gaat men ervan uit dat mensen nog een week na klachten besmettelijk zijn. Om in de thuiszorg de zorgverleners én de nog gezonde patiënten zoveel mogelijk te beschermen, denkt men nu aan ‘cohortzorg’. Want één van de ergste dingen die een verpleegkundige zich kan verwijten is dat hij of zij via de verpleeg-toer het virus zou overdragen van de ene naar de andere patiënt.

Andere woonzorgcentra zijn helaas nu al druk bezig met het managen van een uitbraak.

Bij cohortzorg, of ‘corona-toeren’, worden bepaalde teams van zorgkundigen en thuisverpleegkundigen samengesteld die alleen maar mensen met coronavirus verzorgen. Zo is er zo min mogelijk risico op besmetting. Ook dit concept bekijkt men op provinciaal niveau. De provincies gaan in gesprek met de grote spelers in gezinszorg en thuisverpleging, om te kijken hoe dit concreet kan gemaakt worden. Net als bij de schakelzorgcentra gaat de discussie vooral over mankracht en beschermingsmateriaal.

Ook in woonzorgcentra wordt deze oefening gemaakt. Sommige woonzorgcentra staan al ver in het afsplitsen van een deel van hun infrastructuur om tot een corona-afdeling te komen in het geval dit nodig is. Andere woonzorgcentra zijn helaas nu al druk bezig met het managen van een uitbraak. Veel woonzorgcentra hebben dringend nood aan meer personeel en beschermingsmateriaal, en crisisvrijwilligers om zowel zorgtaken als logistieke taken te vervullen.

Aan de slag als crisisvrijwilliger bij het Rode Kruis? 

Het is ergens een tegenstrijdig gegeven om nieuwe mensen te ontmoeten in tijden waar sociale isolatie de norm is, maar zeker een positieve bijwerking van heel het gebeuren.

Waar vorige maand de woonzorgcentra een beschermde entiteit leek tegen de boze buitenwereld, lijkt diezelfde buitenwereld binnengedrongen te zijn. De crisisvrijwilligers die ingeschakeld worden in woonzorgcentra zijn niet toegelaten op de afdelingen waar corona-patiënten zich bevinden. Zo kan men de crisisvrijwilligers maximaal beschermen. Maar niet enkel woonzorgcentra hebben extra handen nodig, ook bloedcollectes of triagepunten.

Christina Stabourlos, crisisvrijwilliger bij het Rode Kruis:

“Bij mijn eerste opdracht als crisisvrijwilliger tijdens een lokale bloedcollecte werd ik verrast door de dankbaarheid van de dokters die we konden ontlasten van taken waar geen specifieke opleiding voor nodig is. Zo werd ik ingezet bij de nazorg om een drankje en koekje aan te bieden aan bloeddonoren, of aan het onthaal om nog eens extra de social distancing te benadrukken.”

Hoe kunnen studenten een steentje bijdragen? 

Inschrijven kan via deze link. Na het ondertekenen van een registratieformulier en informed consent ontvang je een mail met de link naar een google document. In dit document heb je een overzicht van de streek waarin je woont en de vraag naar vrijwilligers per locatie. De tijdsloten, verwachte taken en risico op besmetting worden telkens aangegeven.

“Het is ergens een tegenstrijdig gegeven om nieuwe mensen te ontmoeten in tijden waar sociale isolatie de norm is, maar zeker een positieve bijwerking van heel het gebeuren. In ieder geval creëert mijn inzet als crisisvrijwilliger rust in mijn hoofd. Door uit mijn bubbel te komen, heeft de buitenwereld terug wat meer vorm gekregen en is minder abstract. De crisis is namelijk echt en helpende handen zijn zeer welkom.”

RodeKruis

Crisisvrijwilliger, je eigen creatieve invulling daarvan? 

Hoe je ook helpt dezer dagen, je kan jezelf een crisisvrijwilliger noemen zonder je daarvoor officieel in te schrijven als crisisvrijwilliger. Vrijwilligershulp aan je buren is heel erg waardevol en kan er mee voor zorgen dat mensen niet zieker worden en naar een ziekenhuis moeten. Google eens de naam van je gemeente of stad met ‘helpt’ erachter: #Antwerpenhelpt, #Berlaarhelpt, #Lierhelpt, … 

Je zal zien dat veel lokale besturen proberen ervoor te zorgen dat vrijwilligers en zorgvragers elkaar vinden. Boodschappen doen voor iemand van 2 straten verder, of de eenzaamheid verdrijven door af en toe te telefoneren. Dit is iets waarvoor je geen medisch diploma nodig hebt, dit kan iedereen met een hart voor de mensen.

“Als iemand zo gul wil zijn om ons bij deze uitdagingen bij te staan, dan wordt dat erg geapprecieerd”, Bert Leysen, huisarts.

Stuur een berichtje naar info@verrekijkers.org om je ervaringen als vrijwilliger te delen via ons platform!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *