Vrouwelijke genitale verminking: onderwezen meisjes kunnen zichzelf onderhouden

Op 3 februari organiseerde Collectief Positief haar eerste evenement, in samenwerking met 11.11.11, GAMS, USOS en Field Community. Collectief Positief wil maatschappelijke thema’s onder de aandacht brengen en financiële middelen inzamelen om ze te steunen. Het thema van deze eerste avond: Female Genital Mutilation (afgekort FGM), ofwel vrouwelijke genitale verminking. Wat volgt is een verslag van dit interessante evenement.

Door Merel Meersman

84395443_134892838024043_3798520083614007296_o

Free the punani – documentaire en panelgesprek

Wat is FGM?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) omschrijft FGM als alle procedures die vrouwelijke genitaliën gedeeltelijk of volledig verwijderen, of andere beschadigingen van vrouwelijke genitaliën omwille van niet-medische redenen. Er zijn verschillende types van FGM, die grotendeels cultureel bepaald zijn. Naar schatting 200 miljoen vrouwen en meisjes die vandaag rondlopen, hebben te maken gekregen met één of andere vorm van besnijdenis. Er wordt geschat dat jaarlijks zo’n 3 miljoen meisjes worden besneden, soms zijn ze niet ouder dan één jaar. Baby’s spartelen minder tegen. De vijfde Duurzame Ontwikkelingsdoelstelling oftewel Sustainable Development Goal (SDG), “Bereik gendergelijkheid en empowerment voor alle vrouwen en meisjes”, moet hier verandering in brengen. Eén van de doelen van deze SDG is om tegen 2030 FGM de wereld uit te helpen, maar zover zijn we nog lang niet.

FGM is enorm schadelijk, het heeft een negatieve impact op vele vlakken en brengt geen enkel medisch voordeel met zich mee. Buiten de gezondheidsrisico’s tijdens de besnijdenis, treden er ook na de ingreep vaak gezondheidsproblemen op. Bloedingen en zwellingen; koorts; problemen bij het urineren, menstrueren, vrijen en bevallen; infecties en zelfs de dood zijn gevolgen waar deze meisjes mee te maken kunnen krijgen. Ook los van dat gezondheidsaspect zijn de gevolgen groot: een besnijdenis betekent vaak het einde van hun onderwijscarrière, uithuwelijking en zo snel mogelijk moeder worden.

Waarom worden meisjes besneden?

In tegenstelling tot wat wel eens gedacht wordt, is FGM geen religieuze traditie. Het ontstond al lang voor de eerste monotheïstische godsdienst. Er worden verschillende redenen aangehaald om vrouwen te besnijden, maar vooral het woord ‘traditie’ weerklinkt vaak: “het is nu eenmaal zo”.

FGM moet bovendien helpen de seksuele verlangens van meisjes voor en tijdens het huwelijk te onderdrukken

In veel bevolkingsgroepen staat besnijdenis symbool voor de overgang van meisje naar vrouw. Het is een voorbereiding voor hun uithuwelijking. Ouders van besneden meisjes krijgen bij het huwelijk een grotere huwelijksschat, ofwel: meer koeien. Wanneer een familie het al moeilijk heeft, kan een besnijdenis op die manier zorgen voor eten op tafel.

FGM moet bovendien helpen de seksuele verlangens van meisjes voor en tijdens het huwelijk te onderdrukken, het wordt dan ook gezien als een bewijs van maagdelijkheid en trouw aan hun man.

Verder doen er heel wat mythes de ronde die beweren dat FGM een positief effect zou hebben op de vruchtbaarheid van een vrouw.

Het verhaal van Fatimetou

Fatimetou Sow getuigde tijdens het panelgesprek over haar ervaringen met FGM in Mauritanië. Ze vertelde ons dat het hele proces daar bestaat uit drie fasen en ongeveer drie jaar duurt. De eerste fase is de besnijdenis zelf. Vervolgens is het de bedoeling dat meisjes aandikken, dit wordt door haar “force-feeding” genoemd. Tenslotte treden meisjes in het huwelijk. Het gaat hierbij niet zelden om een gearrangeerd huwelijk met een veel oudere man. Voor vele meisjes start dit proces rond hun elfde verjaardag, en gaan ze daarna nooit nog naar school.

Het is een vicieuze cirkel die doorbroken moet worden.

Fatimetou vluchtte met haar kinderen weg uit Mauritanië, maar wil graag terug kunnen gaan. Momenteel voert ze actie tegen FGM en dat doet ze voornamelijk door op mannen in te praten. Volgens haar ligt een gebrek aan begrip en respect aan de basis van de hoge prevalentie van FGM. Jongens groeien op met het idee dat hun vrouw besneden moet zijn, dat het zo hoort. Fatimetou wil hen aan het denken zetten. In Mauritanië worden vandaag nog 51 tot 80% van de meisjes besneden. De oudere generaties, de grootmoeders, bemoeien zich vaak met de aangelegenheid, en controleren zelfs hoe het klinkt wanneer de meisjes naar het toilet gaan. Als dat te vlot gaat, zijn ze zeker niet besneden. Fatimetou merkt dat de wil van ouders om hun dochters niet te besnijden verder vaak onderuitgehaald wordt omwille van financiële redenen. Als deze meisjes echter verder naar school zouden mogen en kunnen gaan, zouden ze zelf geld kunnen verdienen en voor hun eigen koeien kunnen betalen. Het is een vicieuze cirkel die doorbroken moet worden.

Fatimetou benadrukt het belang van actie voeren ter plaatse, en het creëren van een context waarin de meisjes en hun ouders een keuze hebben. Dit laatste gaat hand in hand met armoede de wereld uit helpen. Verschillende organisaties, zoals Akina Ties, vangen meisjes op die wegliepen van thuis omwille van hun aankomende besnijdenis. In de documentaire zien we een jongeman die een dergelijk organisatie helpt nadat hij zijn zusje verloor door complicaties na een besnijdenis.

De medicalisering

De verhoogde medicalisering van FGM is een bijkomend probleem. In veel landen neemt het aantal besnijdenissen uitgevoerd door mensen opgeleid binnen de medische sector toe. FGM wordt dan als veiliger beschouwd, hoewel dezelfde complicaties optreden. Medisch opgeleide mensen voeren besnijdenissen bij meisjes vaak uit om een extra inkomen te genereren en omdat ze denken dat ze de meisjes zo helpen. Ze redeneren dat de meisjes toch besneden worden, dus dat het dan beter wordt uitgevoerd door iemand met een medische achtergrond.

FGM in België

Er is wel een daling te zien in het aantal besnijdenissen bij meisjes, maar tegelijk is er ook een toename van het aantal baby’s en peuters die besneden worden.

In de meeste landen is FGM wettelijk gezien illegaal, als gevolg van verschillende internationale conventies.

In België is FGM sinds 2001 in de strafwetgeving opgenomen. In 2014 werd deze wet uitbereid. Er wordt een gevangenisstraf van acht dagen tot maximum vijftien jaar voorzien voor elke persoon die eender welke vorm van verminking van de genitaliën van een vrouw uitvoert, vergemakkelijkt of bevordert. Zelfs indien de vrouw er toestemming voor gaf. Tussen 2009 en 2014 werden vijftien klachten ingediend en werd geen enkele veroordeling uitgesproken.

Er is wel een daling te zien in het aantal besnijdenissen bij meisjes, maar tegelijk is er ook een toename van het aantal baby’s en peuters die besneden worden. Bovendien worden besnijdenissen nu beter verborgen, en gaan ouders vaak met hun dochter terug naar het land van herkomst daarvoor.

GAMS België is een vzw die als doel heeft vrouwelijke genitale verminking in België en wereldwijd af te schaffen. GAMS probeert FGM in België te voorkomen en de gevolgen ervan te beperken door ondersteuning van meisjes en hun omgeving. Dit doen ze onder andere door het ondersteunen van verschillende projecten en door intersectoraal overleg en samenwerking te stimuleren. Dit laatste doen ze door te lobbyen op zowel nationaal als internationaal niveau.

89942586_145853226928004_6189546072562466816_o

Foto door Rolf Gerlach.

 Wil je meer weten over FGM?

  • Documentaire: “The Cut: exploring FGM”, volgt de zoektocht naar antwoorden van Al Jazeera journaliste Fatma Naib, in Kenia, Egypte en haar eigen thuis.
  • Boek: Desert Flower (vertaald: Mijn Woestijn) is de biografie van model Waris Dirie, die als dertienjarig meisje uit Somalië wegvlucht van de traditie van besnijdenis en uithuwelijking.
  • Brochure: de infobrochure “Vrouwelijke genitale verminking, een aantal mythes onder de loep” door GAMS België vzw geeft een antwoord op enkele prangende vragen en misvattingen.
  • Rapport VN: via www.sustainabledevelopment.un.org kan je alle informatie vinden over de Sustainable Development Goals, verschillende publicaties en de vooruitgang.

 

Collectief Positief besloot Akina Ties te steunen, een crisisopvang voor kwetsbare kinderen in Kenia. Dit doen ze door A3-prints te verkopen van elf Antwerpse kunstenaars (€25 per print). Neem een kijkje op de Facebook-pagina van Collectief Positief.

Schermafbeelding 2020-04-20 om 17.51.05

Door Sassafras De Bruyn.

Schermafbeelding 2020-04-20 om 17.51.18

Door Marian Van de Weerdt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *