Salimata Kaboré

Kunstig tussen culturen

Onze ontmoeting

Mijn eerste dag aan de universiteit van Antwerpen. Vol verwachtingen kuier ik met enige zenuwen naar de aula. Jawel, ik ben op de universiteit geraakt, een plaats waar een mengelmoes van mensen hun hersenen hopen aan te scherpen, de plaats waar ook velen ze verliezen in de omliggende cafés, een plaats waar interculturele contacten de gelegenheid krijgen hun hoogtepunt te kunnen bereiken. Althans, dat dacht ik…
De deur zwaait open en ik staar een enorm raster van 300 mensenhoofden aan, allemaal een beetje aan de bleke kant. Waar is nu dat internationale karakter van de universiteit? In de verte zag ik één donker meisje. Na de les stonden we toevallig op hetzelfde moment onszelf door de deur te drummen. We zijn beginnen babbelen aan die deur. Ze kwam uit Nederland en eigenlijk ook uit Burkina Faso. Ze begon ook aan de opleiding Communicatiewetenschappen. Ze was ook verrast door het nogal homogene publiek in de aula. Sali mocht ik haar noemen, maar eigenlijk was het Salimata Kaboré. Of ik haar wat kon helpen met Nederlands, mocht het nodig zijn. Natuurlijk, was mijn antwoord en die ontmoeting mondde uit in een jarenlange vriendschap waardoor ik haar groei en ambitie in de kunstwereld van dichtbij kon meemaken.

Burkina Faso – Nederland - België

Salimata’s moeder besloot om in 1992 Ouagadougou achter zich te laten en naar Nederland te verhuizen, samen met haar man, oorspronkelijk een Nederlandse diplomaat die later een befaamd journalist werd. Uiteindelijk heeft Salimata (geboren in 1978) meer tijd in België doorgebracht dan in Nederland en Burkina Faso. Zowel haar middelbare school, als haar opleiding tot Maîtrise en Communication et Négotiation, haar specialisatiejaar in Communicatie en Ontwikkelingssamenwerking en zelfs haar kunstopleiding heeft ze op Belgische grond vervolmaakt. In het Nederlandse Den Haag kreeg Salimata op het Franse Lyceum eenmaal per week tekenles. Het is pas op de middelbare school in Brussel dat Salimata haar talent heeft ontdekt en de basis heeft kunnen leggen voor het schilderen. Een lerares plastische opvoeding op het Franse Lyceum waar Salimata naast algemene vakken nog een reeks kunstvakken kreeg, heeft haar aangemoedigd om haar tekenvaardigheden verder uit te bouwen. Na haar middelbare schooltijd is Salimata zich meer in kunst gaan verdiepen door een kunstopleiding te volgen aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten te Antwerpen.

Haar kunst gewaardeerd

Haar werken zijn reeds op meer dan 20 exposities tentoongesteld, waaronder op The first Original African Music and Art Meeting in Delft in Nederland (2002), Quinzaine africaine in Espace Delvaux in Brussel (2005), Arts et métissage in Elzenhof in Brussel (2005) en Quand l’Afrique atterrit en Europe: Europe rêve ou cauchemar d’Afrique in het Théatre Molière in Brussel (2006). Ook heeft Salimata een aantal prijzen in de wacht kunnen slepen waaronder tweemaal de prijs van Le concours de la Journée Européenne des ecoles (1998 en 1999), waardoor ze België moest vertegenwoordigen bij de autoriteiten van Turkije en Polen. Ook wist ze de prestigieuze Prix Pie Tshibanda, prix créativité jeunesse (2007) in de wacht te slepen. Een belangrijke symbolische prijs voor de Afrikaanse gemeenschap in België. De Lobby européen des femmes à Bruxelles heeft Salimata werken laten maken om hun publicatie Les femmes migrantes dans l’Union européenne: mêmes droits, mêmes voix (januari 2007) kleur te geven. Tenslotte heeft Salimata het tijdschrift Evangile et Justice van Centre AVEC van illustraties voorzien (maart 2007).

Een vrouwelijke en tolerante wereld

Vrouwen en tolerantie zijn twee elementen die steeds terugkeren in Salimata’s werken: “Mijn werken kunnen een voorbeeld stellen voor andere vrouwen. Momenteel is de samenleving meer en meer overtuigd van de sterke rol die vrouwen hebben in de wereld. Toch moet er nog veel veranderen in de toekomst voor een betere positie voor vrouwen. In Afrika is het natuurlijk veel erger gesteld met de plaats van de vrouw in de samenleving, maar ook in Europa moet de vrouw nog steeds knokken om dezelfde rechten te krijgen als de man. Bewijzen zijn daarvan genoeg geleverd. Zie maar naar het salaris en de positie van vrouwen op de werkvloer… Ook pleit ik voor meer tolerantie via mijn werk omdat ik vind dat mensen opener moeten zijn. Dit zou al heel wat problemen uit de wereld helpen. Kunst is een goede manier om zulke boodschappen over te brengen op mensen. Soms zijn beelden hier handiger in dan woorden”, aldus Salimata.
De keuze om deze twee thema’s telkens te laten terugkeren in haar werken, is uit haar leven gegrepen. Als vrouw van Afrika en Europa is ze erg begaan met de positie van de vrouw in de wereld. Ook de organisatie waarbij ze momenteel werkt als projectverantwoordelijke van het Forum Asile et Migrations en waar ze het secretariaat en het documentatiecentrum beheert, sluit hier volledig bij aan: Centre AVEC, een organisatie die geregeld conferenties, debatten en seminaries organiseert en onderzoek levert naar multicultureel samenleven, mensenrechten, solidaire economie, migratie en democratie. Voor hen werkt Sali momenteel aan een analyse over Les femmes d’Afrique subsaharienne et leur rôle en Belgique.

Le marché (80x100cm, technique)


Vrouwen spelen een krachtige economische rol in Afrika. Het komt vaak voor dat Afrikaanse vrouwen een kleine, zelfopgerichte winkel brengen tot een grote veelbetekende handel die de nationale economie een duw in de rug kan geven (zie de symboliek van de geldbiljetten). Sali vatte in januari 2006 dit idee mooi samen voor Le Conseil des Femmes Francophones de Belgique als inleiding voor haar tentoonstelling: “Les femmes africaines sont les clefs du développement en Afrique. Elles jouent plusieurs rôles: reproductif, éducatif et ménager. Elles jouent aussi un rôle primordial au niveau économique.” Maar deze veelbetekenende rol van Afrikaanse vrouwen wordt niet altijd als zodanig erkend.

Femme universelle I (90x120cm, acrylique)

Bij dit werk - bekroond door de prestigieuze Prix Pie Tshibanda, prix créativité jeuness - is op te merken dat de huid van deze vrouw bestaat uit kleine veegjes van verschillende tinten huidskleur. Deze vrouw kan van Afrika zijn, maar ook van Amerika of Europa. Uit haar ogen schittert een sterke blik op de wereld die alles wil veranderen, maar ze is naakt van schaamte. Ze houdt een wit doek voor zich dat blijvende hoop symboliseert.

Femme universelle II (48x37cm, acrylique)

Deze universele vrouwen willen situaties in de samenleving verbeteren. Ze zijn niet helemaal gevangen in het doek, maar ze kunnen uiteindelijk maar weinig doen. Ze praten met elkaar over hoe ze zaken kunnen verbeteren in de wereld maar de realiteit kunnen zij moeilijk veranderen. Ze kunnen maar door een scheur in het doek naar de wereld kijken.

Sali: “Sommige mensen verwachten enkel Afrikaanse kunst van me, terwijl mijn kunst een mengvorm is van Westerse en Afrikaanse cultuur. Dit kan je goed zien in mijn abstracte of figuratieve werken. Ik beschouw mezelf niet als etnisch kunstenares. Het zijn de positieve aspecten die ik uit de twee culturen haal en die voeden inderdaad mijn eigen visie. Maar het blijft ‘de stijl van Salimata’, wat niet perse in een bepaalde categorie kan geschoven worden. Maar de meeste mensen denken graag in termen van categorieën. Als dit hen helpt om de boodschappen die ik in mijn werken steek te begrijpen, heb ik er geen problemen mee.”

Duochoco

Baiser

Je t’aime

Tolerantie

Tolerantie

croisées universelles

croisées universelles

croisées universelles

croisées universelles

croisées universelles

Bronnen

Tekst:Karolien Vrints
Beeld: Salimata Kaboré