De keerzijde van de coronacrisis: dalende criminaliteitscijfers

De aanhoudende crisissituatie en een verzwakte economische positie kan mensen tot het uiterste drijven. Een stijging in armoede leidt vaak tot een stijging in criminaliteit. Maar geldt deze wet ook in tijden van een pandemie?

Door Parandzeni Gevondjan

De corona-maatregelen komen vooral zwaar aan bij de groep mensen die leeft op de rand van de armoedegrens. Het ontbreken van een sociaal netwerk en armoede gaan vaak samen. Zo zorgen de gesloten buurthuizen en de uit noodzaak afwezige hulpverleners dat kwetsbare groepen niet direct bij hen terecht kunnen. Daarnaast veroorzaakt het wegvallen van een job stress want niet alle mensen hebben voldoende spaargeld om voor een aantal maanden rond te komen. 

Mensen aan de rand van de samenleving zwaar de dupe

Onder die groep van mensen die het al moeilijk hebben, vallen ook dak- en thuislozen. Hoe kunnen dak- en thuislozen in quarantaine gaan? De coronacrisis heeft op hun leven niet zozeer financiële maar eerder praktische gevolgen. Om te beginnen kwamen sinds de pandemie veel thuisloze mensen zonder dak boven hun hoofd te staan. Bij vrienden konden ze niet meer terecht, omdat ze moesten vertrekken uit vrees voor besmetting.

Zal deze situatie mensen tot het uiterste drijven?

Dak- en thuislozen die in quarantaine moeten, kunnen gelukkig nog terecht bij organisaties als het CAW en Dokters van de Wereld. Zij zorgen ervoor dat de doelgroep zelfs in tijden van corona ergens terecht kan. Het was eerst het CAW die de quarantaineafdeling in Antwerpen voor deze doelgroep leidde. Dokters van de Wereld nam de werking nadien over. Maar zelfs wanneer deze doelgroep in quarantaine kan, is het geen evidentie voor hen om binnen te blijven. Doordat het hier gaat om een doelgroep die gaat en staat waar ze wil, verloopt het opvolgen van de regels van quarantaine niet zonder problemen. Soms vergt het overtuigingskracht om hen binnen te houden.

Door bij bovengenoemde organisaties te werken, zie ik hoe die vrijheid waar ze aan gewend zijn ervoor zorgt dat ze de structuur die ze tijdens de quarantaine opgelegd krijgen niet even gemakkelijk aankunnen. Zo observeerde ik bijvoorbeeld mensen met verschillende profielen en situaties die opgevangen worden. Zoals mensen die op straat leven, mensen die van opvangcentra komen, mensen die wel een thuis hebben maar met te veel of veel te klein leven en dus niet echt in quarantaine kunnen. Voor de ene persoon is het al wat gemakkelijker om de quarantaine uit te zitten dan de andere. Maar de meeste onder hen blijven tot hun resultaat bekend is en dus tot ze effectief weg mogen.

Voor die groep die al in armoede leeft, brengt corona niet veel toekomstperspectieven. In België bestaan er verschillende vormen van ondersteuning voor verschillende doelgroepen. In andere landen zoals de Verenigde Staten, kan men niet spreken van een stevig vangnet in tijden van crisis.

Gebrekkige verzekering duwt Amerikanen de armoede in

Ontslagen werknemers protesteren bij het Sheraton. Overgenomen uit Leftvoice.org door Gotta.E, 2020

Wanneer we naar andere landen getroffen door COVID-19 kijken, kunnen we vaststellen dat het land waar je woont, bepaalt of de armoedecijfers zullen stijgen of niet. Het ene land zorgt al wat beter voor zijn burgers dan het andere. De coronacrisis vraagt om een overheid die financiële ondersteuning kan bieden aan zijn burgers. Sommige groepen kregen premies van de overheid of extra financiële ondersteuning op maandbasis. Daarnaast is er een vangnet bij ziekte en werkloosheid. Maar dit is niet in alle landen het geval.

Eén van die andere landen is de Verenigde Staten. Ten gevolge van het coronavirus viel onder de Trump administratie het inkomen van ongeveer 26 miljoen Amerikanen weg op vijf weken tijd. Dit overkwam ook Ramona Valdez. Door de gevolgen van de corona- epidemie kwamen er minder gasten in het Sheraton Hotel in Stampford, waardoor ze haar job kwijtraakte. Wanneer we Ramona’s werkloosheidssituatie erbij nemen, zien we dat haar werkgever haar ziektekostenverzekering nog na haar ontslag een tijdje doorbetaalde. Dit is niet altijd het geval. Na een bepaalde datum moest Ramona zelf iets regelen en voor een verzekering heeft niet iedereen geld. Ramona verklaart:

“I’ve had multiple surgeries to cope with two decades of backbreaking work at the Sheraton. One surgery was for the toll of years in housekeeping, and the other was for overworking my body in the laundry. I gave my body and my life to that hotel. Now they give me nothing in return.” 

In Amerika zit het systeem als volgt ineen: wie zijn baan kwijtraakt, verliest ook ineens zijn ziektekostenverzekering. Wie tot de allerarmsten behoort, kan gebruik maken van Medicaid: een uitgeklede basisverzekering. Maar veel van die ontslagen mensen kunnen geen aanspraak hierop maken. Sommige hebben wel een polis maar een virusziekte zoals corona is hier vaak niet in opgenomen. Dit wil zeggen dat ze na een ziekenhuisopname voor corona diep in de schulden komen te zitten. Ook mensen die nog wel aan het werk zijn, piekeren over hun inkomen en verzekering. Zo zouden niet alle werkgevers het loon doorbetalen wanneer hun werknemers ziek vallen. Zal deze situatie mensen tot het uiterste drijven? Leidt de coronacrisis tot meer criminaliteit?

Is poverty the mother of crime?

Om te kunnen nagaan of deze coronacrisis tot meer criminaliteit leidt, moeten we eerst de link tussen armoede en criminaliteit verklaren. Laten we ons allereerst focussen op de mensen zelf die job- of inkomstenverlies ervaren. Zo kunnen mensen psychische aandoeningen ontwikkelen zoals stress en depressie. De kans dat je deze aandoeningen ontwikkelt, is groter wanneer je een tekort ervaart aan materiële middelen en waar we kunnen spreken van armoede als gevolg van job- en inkomstenverlies dan wanneer je in een situatie zit van rijkdom. Aanhoudenden stress om financiële tekortkomingen kunnen mensen aanzetten tot diefstal of andere gewelddadige handelingen. Op die manier verhoogt armoede vaak de criminaliteitscijfers. 

Als het gaat om armoede in gezinnen, spreken we van een economische stresssituatie. Economische stress verwijst naar een psychologische toestand. Volgens de economische stress- theorie komen criminelen die ernstige delicten plegen vooral uit arme gezinnen. Uit onderzoek blijkt dat een laag gezinsinkomen en dus een ongunstige economische situatie op indirecte wijze een invloed speelt op crimineel gedrag. Ouders die economische stress ervaren, houden minder toezicht op hun kinderen, of treden juist hardvochtiger op, of reageren minder consequent. Dit kan de hechting tussen ouder en kind beïnvloeden. Een bepaalde opvoeding hanteren, zorgt ervoor dat ouders het leven van hun kinderen beïnvloeden waardoor ze gaan afwijken van het juiste pad en een weg gaan inslaan die hen in moeilijkheden brengt. 

Maar er is een belangrijk argument tegen de economische stress theorie; de meeste delinquenten zijn al op jonge leeftijd betrokken bij delicten, dus lang voordat ze geconfronteerd worden met gebrek aan kansen en werkloosheid. Hier ligt het dan aan individuele aspecten zoals weinig vrije tijd samen met ouders, probleemgedrag op jonge leeftijd, lage niet-verbale intelligentie, ouders met gebrekkige opvoedingsvaardigheden. Dit zou dan betekenen dat criminaliteit niet zozeer ligt aan een ongunstige economische situatie maar aan mentale- en gezinskenmerken.

De coronamaatregelen doen de criminaliteitscijfers dalen

Mensen met delinquente gedachten krijgen deze dagen geen vrij spel. Strenge overheidsmaatregelen zorgen ervoor dat er minder mensen op straat kunnen samenkomen. Dit leidt tot minder criminaliteit. De corona- maatregelen leidt in België tot ongeveer 30 procent minder criminaliteit. Er zijn minder verkeersongevallen als gevolg van minder auto’s op de baan, en minder vechtpartijen als gevolg van minder personen op straat. Deze resultaten kwamen naar voor uit een rondvraag van De Tijd bij de grootste politiezones van ons land. Activiteiten van drugshandelaars en bendes draaien niet op volle toeren.

Dit geldt ook voor steden als Chicago en New York waar ze een daling observeren van de criminaliteitscijfers. Zo vond in Chicago, die bekend staat als één van de gewelddadigste steden van de Verenigde Staten, sinds de lockdown 10 procent minder misdaad plaats en waarvan 42 procent minder druggerelateerde arrestaties dan in dezelfde periode vorig jaar. In New York City daalde de criminaliteit en misdaad ten gevolge van de COVID-19-crisis met zo’n 12 procent.

Zullen de ongunstige financiële gevolgen voor velen, n.a.v. van de pandemie tot meer criminaliteit leiden? Het zou heel kort door te bocht zijn om te denken dat alle mensen die een job-verlies ervaren het verkeerde pad gaan bewandelen. Uit de recente gegevens kunnen we concluderen dat veel mensen tijdens deze crisis het moeilijk(er) hebben. Zowel mensen die het al moeilijk hadden, als mensen die zich nog nooit over iets zorgen hoefden te maken. De situatie waarin ze terechtkomen, zal niet iedereen tot bepaalde handelingen drijven. Zo leerde ik een doelgroep mensen kennen die al in armoede leeft en enorm divers is. Niet iedereen zal stelen of andere misdrijven plegen om zich materiële goederen toe te eigenen. De ene persoon zal overgaan tot een misdrijf, terwijl een andere persoon het hoofd koel kan houden. Het heeft dus voornamelijk te maken met individuele zaken, zoals je persoonlijkheid en gezinssituatie, en dus minder met of je verlies in inkomen ten gevolge van de pandemie. We zien ook dat er minder criminaliteit plaatsvindt door de overheidsmaatregelen. De huidige pandemie heeft een keerzijde. Het leerde ons (terug) te genieten van de rust die we niet meer vonden door de drukte om ons heen; van het verkeer, de ene na de andere politiesirene, of mensen die nog laat op straat rondhingen om amok te maken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *